Page 73 -

Диссоциация үдерісін теңдеумен өрнектеуге болады, мы- Электролит
салы, натрий хлориді: (electrolyte) – бұл суда
ерігенде және балқыған-
NaCl =Na + + Cl -
(сулы) (сулы) (сулы) да электр тогын өткізетін
Хлорсутек қышқылы диссоциациясының теңдеуі: зат.

HCl =H + + Cl - Бейэлектролит
(сулы) (сулы) (сулы)
Бұл – шартты жазбалар. Судың диссоциациядағы рөлін көр- (nonelectrolyte) – бұл суда
сульфат иондары түзілетіндігі түсінікті болады. Қ НҰСҚА
ерігенде және балқыған-
сету үшін теңдеуді былай жазуға болады:
да электр тогын өткізбей-
HCl + H O =H O + + Cl - тін зат.
(сулы) 2 (с) 3 (сулы) (сулы)
Көпнегізді қышқылдар мен негіздер сатылап диссоциация-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Электролиттік
ланады, нәтижесінде иондар біртіндеп бөлінеді: диссоциация
+
1-саты H SO + H O=H O +HSO - (electrolytic dissociation)
2 4 2 3 4
– бұл электролиттің суда
2-саты HSO + H O= H O + SO 2-
-
+
4 2 3 4 еруі немесе балқуы
Көбіне шартты жазбалар пайдаланылады: кезінде иондарға ыды-
1-саты H SO =H + +HSO - рау үдерісі.
2 4(сулы) (сулы) 4(сулы)
2-саты HSO - = H + + SO 2- Гидратация
4(сулы) (сулы) 4(сулы)
Күкірт қышқылының жалпылама диссоциациялану теңдеуі: (hydration) – су молеку-
лаларының еріген заттың
H SO =2H + +SO 2- молекулаларын немесе
2 4(сулы) (сулы) 4(сулы)
ЖОБАЛЫ
Диссоциация теңдеуінен 1 моль күкірт қышқылынан дис- иондарын қоршап алу
үдерісі.
социациялану нәтижесінде 2 моль сутек иондары мен 1 моль
Сонымен қатар қышқылдық және негіздік тұздардың да
судағы ерітіндісінде диссоциация сатылап өтеді, мысалы, калий
гидрокарбонатының диссоциациясы былай жазылады:
1-саты KHCO =K + +HCO -3
3(сулы) (сулы) (сулы)
2-саты HCO - = H + + CO 2-
3(сулы) (сулы) 3(сулы)
Калий гидрокарбонатының жалпы теңдеуі:
KHCO =K + +H + + CO 2-
3(сулы) (сулы) (сулы) 3(сулы)
Орта тұздар сулы ерітіндіде диссоциацияланғанда толығы-
мен металл катиондары мен қышқыл қылдығының аниондары
түзіледі, мысалы:
Al (SO ) =2Al 3+ + 3SO 2-
2 4 3(сулы) (сулы) 4(сулы)
3-ТАПСЫРМА. Берілген заттардың электролиттік диссоциациясының
теңдеулерін құрастыр: мыс (II) сульфаты, фосфор қышқылы, литий гид-
роксиді, мырыш хлориді, натрий гидросульфаты, магний гидроксохлориді.
Диссоциация сатылап жүрген жағдайда біртіндеп диссоциациялану және
жалпы теңдеулерін жаз.

4-ТАПСЫРМА. Қай ерітіндіде натрий иондарының молярлық концентра-
циясы көбірек: 0.2 М натрий хлориді ерітіндісінде ме, әлде 0.05 М натрий
карбонаты ерітіндісінде ме? Жауабыңды электролиттік диссоциация тең-
деулері мен есептеулер негізінде дәлелде.

73