Page 78 -

Күшті электролит сатының диссоциациясы күшті электролиттің типіне сай жүзеге
(strong electrolyte) – сулы асады, ал екінші сатының диссоциациясы әлсіз электролиттің
ерітіндіде толық дерлік типі бойынша жүзеге асады:
иондарға диссоциация-
ланатын электролит. 1-саты KHCO → K + + HCO -
3(сулы) (сулы) 3(сулы)
2-саты HCO - → H + + CO 2-
Әлсіз электролит 3(сулы) ← (сулы) 3(сулы)
(weak electrolyte) – сулы 2-ТАПСЫРМА. Фторсутек қышқылы – әлсіз электролит. Кальций гидрок-
H O ионы гидроксоний ионы деп аталады.ҚА
ерітіндіде азғана ион- софторидінің диссоциациясы сатылап жүреді. Осы электролиттердің дис-
дарға диссоциацияла- социациялану теңдеулерін жаз.
натын электролит. Су әлсіз электролит болып табылады және өте аз мөлшерде
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Электролиттік иондарға диссоциацияланады:
a) бейтарап ерітіндіде;Қ НҰС
диссоциация дәрежесі
→ H O + OH
(degree of electrolytic H O+ H O ← 3 + -
2
2
dissociation) – электро- +
3
лит молекулаларының Көбіне қысқартылған жазба түрі пайдаланылады:
иондарға ыдырау үлесін
→ H + OH
көрсететін шама. H O ← + -
2
Бейтарап суда және кез келген сулы ерітіндіде сутек иондары
мен гидроксид иондарының молярлық концентрациясының
дәрежесі тұрақты шама, бөлме темпеатурасында (22–25˚ С)
1.0∙10 құрайды.
–14
ЖОБАЛЫ
3-ТАПСЫРМА. Әртүрлі ерітінділердегі сутек жән гидроксид иондарының
қатынасы мен олардың концентрациясын анықта:
ә) қышқыл ерітіндіде;
б) сілті ерітіндісінде.
Ерітінділердің ортасын сипаттау үшін сутек және гидроксид-
иондарының концентрацияларының мәнін қолдану қолайсыз
болып табылады. 1909 жылы дат химигі С.П. Сёренсен ерітін-
дідегі сутек иондарының белсенділігіне сай сандық сипатта-
ма – pH ұсынды:
+
pH= –log [H ]
10
pH мәндер шкаласы құрылды, оны қолдану арқылы pH мәні
бойынша ортаның сипаттамасын анықтауға болады (2-сурет).
күшті әлсіз әлсіз күшті
қышқылдық қышқылдық сілтілік сілтілік

қышқыл ерітінді бейтарап ерітінді сілтілік ерітінді
▲ 2-сурет. рН шкаласы

Сутек концентрациясы көп болған сайын pH мәні төмен
болатынын, яғни қышқылдықтың көбірек болатынын байқау
қиын емес. pH мәнінің артуымен ортаның негіздігі де артады.

78