Page 91 -

Ғ. Малахиттің сапалық құрамы туралы қандай қорытынды жасауға
болады?
Заттардың сапалық талдауы зерттелетін заттың құрамындағы
элементтерді анықтауға мүмкіндік береді. Сапалық талдау-
да заттың құрамына кіретін химиялық элементтерді сапалық
талдау әдістерімен оңай анықталатын қосылыстарға айналды-
рады. Мысалы, заттың құрамында көміртек пен сутектің бар
Сутек ……… газ, зертханада сутекті …. әрекеттестіру арқылы алады. ҰСҚА
екенін химиялық реакция кезінде түзілген су, көмірқышқыл
газы арқылы анықтайды. Көмірқышқыл газын әк суы арқылы ▲ 2-сурет. Газды жинау
өткізгенде әк суы лайланады. Реакция нәтижесінде су түзілсе, әдістері.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
мыс (ІІ) сульфаты көгереді немесе кобальт (ІІ) хлориді сіңірілген Суды ығыстыру
көк түсті сүзгі қағаз қызарады. әдісімен жинау

СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
1. Оттекті зертханада алу және жинау әдістерін сипатта. Сәйкес ре-
ЖОБАЛЫҚ Н
акция теңдеуін жаз.
2. Сөйлемді керекті сөздермен толықтыр. Сапалық талдау
(qualitative analysis) – зат-
Сутек ауадан … болғандықтан, оны … жинайды. тың, қоспаның құрамы-
на кіретін элементтерді,
3. Герметикалық жабылған, жазуы жоқ үш сынауық оттек, азот, қосылыстарды анықтау
көмірқышқыл газдарымен толтырылған. Сынауықтағы газдарды үшін қолданылатын
қалай анықтауға болады? химиялық, физикалық
4. Қандай газдарды суды ығыстыру әдісімен жинауға болады? Қандай тәсілдер жиынтығы.
газды жинауға болмайды?
5. Зерттелетін зат көміртек пен сутек элементтерінен тұрса, оның
сапалық құрамын қалай анықтайды?
6. Газдар мен оның қолданылуын сәйкестендір. КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА
Көмірқышқыл газы мен
Газдар: Қолданылуы:
оттекті бөлудің екі әдісін
a) сутек; 1) сусындар жасауға, өртті сөндіруде,
көрсет. Жауабыңды түсін-
«құрғақ мұз» өндіруде;
діріп, сәйкес реакция тең-
ә) оттек; 2) заттарды синтездеуде, металды кесуде деулерін жаз.
және пісіруде;
б) көмірқышқыл 3) дем алу және жану үдерісінде.
газы. СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
Әуе шарларын сутек-
3
7*. 30% Н , 40% СН , 30% СО тұратын 2 м газ қоспасын жағу үшін
2 4 2 пен толтыратын болса,
қанша көлем ауа қажет? Ауаның құрамында 21% оттек бар.
Жерден сағатына 80 км
жылдамдықпен алыстай
бастайды. Шардың жыл-
дамдығы гелиймен тол-
тырылған шардың жыл-
дамдығынан екі есе, табиғи
газбен толтырылған шар-
дың жылдамдығынан алты
есе артық болады.

91