Page 86 -

4.9 Химиядағы есептеулер

0.1 моль хлорутек Екі зат өзара әрекеттескенде біреуі толық әрекеттесіп, екін-
пен 0.2 моль калий шісі артылып қалуы мүмкін. Толығымен жұмсалған затты же-
гидроксиді бар тіспеді, ал реакция аяқталған кезде қалған затты артық қалды
ерітіндідегі орта деп айтады. Осылайша өнімнің мөлшерін жетіспеген заттың
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
реакциясын анықта.
берілген мөлшері бойынша анықтауға болады.
1-ТАПСЫРМА. А және В заттарының әрекеттесуі химиялық реакция тең-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
деуіне сай жүреді: 2А+В=С
Егер зат мөлшері белгілі болса, әрбір жағдайда қай қосылыстың артық
мөлшерде болатынын есепте.

№ р/н А заты В заты Қай зат артық қалды?
1 4 моль 6 моль
2 3 моль 3 моль
3 6 моль 2 моль
4 4 моль 2 моль

1-мысал. Натрий сульфаты мен барий хлоридінің ерітін-
ділері әрекеттескенде түзілетін тұнбаның массасын есепте.
Натрий сульфаты мен барий хлоридінің ерітіндідегі массалары
71 г және 20.8 г. Есептің шартын жаз.

Берілгені: Шешуі:
m(Na SO )=71 г 1. Химиялық реакцияның теңдеуін жаз және
2 4
m(BaCl )= 20.8 г теңестір:
2
Na SO + BaCl =2NaCl+BaSO ↓
4
2
4
2
m(тұнба)- ? 2. Әрекеттесуші заттардың мөлшерін есепте:
M(Na SO )= m 71
2 4 n(Na SO )= = =0.5 моль
142 г⁄моль 2 4 M 142
M(BaCl )= 208 г⁄моль
2 m 20.8
M(BaSO )= 233 г⁄моль n(BaCl )= = =0.1 моль
4 2 M 208
3. Реакция теңдеуінде әрекеттесуші заттардың
мөлшерін есептің шарты және реакция теңдеуі
бойынша жаз:
0.5 моль 0.1 моль
Na SO + BaCl =2NaCl+BaSO 4
4
2
2
1 моль 1 моль
4. Әрекеттесуші заттардың мөлшерін салыстырып,
қай заттың артық қалғанын анықта:
0.5 0.1
<
M 1
Бірінші бөлшек көптеу, сәйкесінше натрий суль-
фаты артық мөлшерде, сондықтан барий хлориді
бойынша есептеу керек.
5. Барий сульфатының мөлшерін есепте.
86