Page 114 -

Ассистент ұзындығы 6.2 Күш моменті.
1 м жіптің екі ұшын
тұрғыға бекітті де, Моменттер ережесі
ортасынан 50 г
жүк байлады. Жүк
ортаға сырғып
кетпей, тепе- Дене тепе-теңдікте болу үшін күштің абсолют шамасы мен
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
теңдікте болуы үшін, айналу осінен күштің әсер ету сызығына дейінгі аралықтың
жіптің екі ұшына көбейтіндісі әр күш үшін бірдей болуы керек. Осы көбейтінді
өзара тең 2 жүк ілді. айналдырушы әсерін сипаттайды. Күштің айналдырушы моменті
Ілінген жүктердің немесе айналу осімен салыстырғанда күш моменті деп күш
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
арасы қаншадан
алынған? пен күш иінінің векторлық көбейтіндісін айтады. Күш моменті
мен күш – векторлық шамалар. Күш моментінің өлшем бірлігі –
ТІРЕК СӨЗДЕР: [M]=[Н ∙ м]; Күш моментінің бағыты оң бұрғы ережесі бойынша
анықталады:
■ күш иіні
F L
M =⋅ ; (6.3)
■ күш моменті
Күш иіні деп күш түсірілген нүктеден бекітілген нүктеге де-
F-күш бағыты йінгі қашықтық алынады да, (6.3) келесі теңдік шығады:
M =⋅ sinθ =⋅ (6.4)
F r
F d
M=F*d Бекітілген осьтен айнала қозғала алатын дене тепе-теңдікте
болуы үшін оған түсетін күш моменттерінің алгебралық қосын-
M
дысы нөлге тең болуы керек.

M күш иіні
O
6.12-сурет. Осьтен күш
айналдырушы момент күш

ОЙЛАН
Жұмысшылар 4 ц жүкті Күш моменті = күш х күш иіні
жылжымайтын блок көме- d
гімен 6 м биіктікке көтеру
үшін: күш O →
а) жіптің ұшын қандай ара- күш r
лыққа дейін түсіру керек? →
ә) жіптің ұшынан қандай F
күшпен тарту керек?
б) жүкті 6 м-ге көтеру үшін
басқа қандай әдіс ұсынар
едің? 6.14-сурет. Күш моменті

О нүктесіне кез келген бұрышпен кез келген күш түсірілді
делік. Күш моментін табу үшін О нүктесінен күш түсірілген жа-
зықтыққа перпендикуляр түсіреміз. Күш түсірілген жазықтықты
түзу арқылы кескіндеп, күш векторын созамыз. Күш пен О нүк-
тесінен тұрғызылған перпендикуляр күш иіні болып есептеледі.
6.13-сурет. Блокпен
жүкті көтеру Нәтижесінде күш моменті күш пен күш иінінің көбейтіндісіне

114