Page 154 -

10.1 Ұрықжолдас. Эмбриондық

дамудың кезеңдері

Ана құрсағындағы бала-
ның дамудың бастап- Ұрықжолдас
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
қы кезеңінде ешқандай
мүшелері болмайды. Ұрықжолдас ұрықтану жүріп, зиготаның жатыр ға бекінген
Бірақ ол қажетті зат- кезінен-ақ түзіліп, дамитын уақытша мүше болып табылады.
тармен толық қамта- Бұл- ана мен эмбрионның арасын байланыстырған қан тамыр-
масыз етіледі. Ана
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
құрсағындағы бала қа- лы құрылым. Ұрықжолдастың құрылым бірліктері хорион бүр-
лай қоректеніп тыныс лері болып табылады. Олар диффузия жылдамдығын арттыруға
алады деп ойлайсың? қолайлы беттік ауданды ұлғайтады. Ұрықжолдастың аналық
және ұрықтық беттері болады. Ұрық кіндік арқылы ұрықжол-

ТІРЕК СӨЗДЕР: даспен байланысады. Кіндікте артерия және вена тамырлары
бар. Кіндікті құрайтын қан тамырларының саны үшеу. Оның
■ ұрықжолдас біреуі вена тамыры болса, екеуі артерия тамырлары болып та-
■ хорион бүрлері былады. Вена тамыры оттекке қаныққан қоректік заттарға бай
■ бластула қанды ұрыққа жеткізеді. Ал екі артерия тамыры көмірқышқыл
■ гаструла газына қаныққан қанмен қоса зат алмасудың соңғы өнімдері
бар қанды ұрықтан ұрықжолдасқа қарай тасымалдайды. Осы
■ нейрула
екі қан тамыры амнион мембранасы мен сыртынан қоршаған
■ амнион қабы
сұйықтық арқылы қорғалады.

1-ТАПСЫРМА. «Кіндік тамырлары» Сызбасын пайдаланып, кіндіктегі қан
тамырлары арқылы заттардың тасымалдануын түсіндір.

Ұрықжолдасқа ам- Ұрықжолдас
Ұрықжолдас
нион сұйықтығына толы
Бүрлер
амнион қабы бекін-
Мембрана
ген. Бұл қап жатыр-
дағы ұрықтың дамитын Кіндік
Ұрықжолдас
орны болып табылады.
қуысы
Ол ұрықты микробтың
▲ Кіндік тамырлары енуінен қорғап тұрады. Кіндік Ұрықтың Ананың
Амнион сұйықтығы су қантамырлары қантамырлары
және онда еріген заттар-
ЗЕРТТЕУ ▲ Ұрықжолдас
дан тұрады. Сұйықтық
Ұрықжолдас пен ана ұрықты қысым, соққы сияқты механикалық зақымданудан
қаны арасындағы
заттардың алмасуы- қорғап, одан бөлінген зәр, зат алмасудың соңғы өнімдерін
ның жүрілу меха- сіңіреді. Бұл сұйықтық ұрықтың температурасын тұрақты сақтап,
низмін зерттеп ондағы оны кеуіп кетуден қорғайды. Ұрықжолдас арқылы қоректік зат-
құрылымдардың өз қы- тар мен оттек ана қанынан ұрыққа өтеді. Ұрықжолдас нәруыз-
зметін атқаруға деген ды ұрық қанына өткізбес бұрын қорытады. Ұрықтың бауы-
бейімделушіліктерін
сипатта. ры қалыптасқанға дейін гликоген, майларды қорға жинайды.
Әртүрлі микробтардың ұрыққа өтуіне ұрықжолдас кедергі
154