Page 171 -

тығын және мейоз- Ата-ана генотипі ЗЕРТТЕУ
дық бөліну кезіндегі
гаметалардың қалай шағылыстыру Қосымша ақпарат кө-
В - күлгін
түзілетінін талдап өт- b - ақ дерін пайдаланып, сы-
кен білімді есіңе түсір. нып оқушыларының
арасында көздің түсі,
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
2-ТАПСЫРМА. Сенің Ата-анасы Bb : Bb Х Bb шаштың түсі, шаш пішіні,
әрбір жұп хромосо- қабақтың болуы, сеп-
маңдағы аллельдердің Гаметалар G : B b B b кілдік, құлақ сырғалығы
біреуі анадан, екін- Доминантты Ұрпақтың сияқты белгілердің до-
шісі әкеден келетінін Ұрпақ Ғ гомозиготалы фенотипі минанттылығын немесе
білесің. Егер ата-а- рецессивтілігін зерттеп,
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
наларының генотипі гетерозиготалы қой белгілердің қайсысы ба-
көзді болса, балаларының көздерінің түсі сымдық танытатынын
қандай болатынын анықта. анықта.

ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР
Күлгін Күлгін
1. Берілген генетикалық түсініктерге
анықтама бер: гомозигота, генотип,
фенотип, аллель.
2. Генотипі Аа, ВВ, сс, Dd болса, қан-
дай гаметалар түзіледі? Күлгін Ақ
3. Гомозиготалы (АА) доминантты
және гомозиготалы (аа) рецессивті
ата-аналардан дүниеге генотипі Гетерозиготалы Рецессивті
қандай ұрпақтар келеді? аллель гомозиготалы
4. Мысықтарда қысқа құйрық – рецес-
сивті, ал ұзын құйрық – доминант-
ты. Берілген генотиптер арқылы мысықтың фенотипін анықта.
TT _________________ Tt _________________ tt __________________
5. Гомозиготалы бойы биік өсімдікті гомозиготалы бойы аласа
өсімдікпен будандастырғанда өсімдік ұрпақтарының қанша пайы-
зының бойы биік болады? Бойы биік белгі доминантты болып ке-
леді. Ұрпақтарының фенотипі мен генотипін анықта.
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Сіз тауыс құс фермасының иесісіз. Сізге қалпақ ті- Егер ананың шашының
гетін фирмадан мынандай ұсыныс түсті. «Алдағы жылы қалпақтарға тауыстың түсі баласына берілсе,
түрлі-түсті қауырсынын тағу сән үлгісіне айналады. Сондықтан әдеттегіден тө онда көзінің түсі де ана-
гені рт есе артық тапсырыс беремін, осы ұсынысымды ертерек ескерсеңіз» сының түсін алады. Себебі
Тауыс қауырсынының ұзындығын Т гені анықтайды, ал қысқа қауырсынды көздің түсі мен шаштың түсі
t гені анықтайды. Қауырсынның түрлі-түсті генін D анықтаса, қара түстісін d тұқым қуалау барысында
гені анықтайды. Берілген гендер өзара тіркесіп орналаспаған. Құс фермасын- бірге жүреді. Шаштың түсі
да осындай әр түрлі тауыстың қауырсынына байланысты белгілер өте көп, қошқыл болса, көздің түсі
олардың барлығы компьютерге тіркелген. Алдағы жылда фирмадан түскен де қоңыр не қара болады,
тапсырысты орындау үшін, шаруа қожасына құстарға қандай будандастыру егер шаштың түсі сары бол-
жүргізу керек.
са, көздің түсі көк болуы әб-
ден мүмкін. Себебі бұл ал-
лельдер бір хромосомада
жақын орналасқандықтан
бірге тұқым қуалайды.

171