Page 251 -
P. 251

16.2  Прокариоттық жасушалардың

                    құрылысы


                                                                                    Жасушасында ядро
               Прокариоттар – жасушаларында мембранамен байла-                      болмайтын ағзалар
           мен ылғалын сақтап тұру  үшін қажет. Бірқатар бактерияларда ҰСҚА
           нысқан органеллалары мен қалыптасқан ядросы болмайтын қа-
                                                                                    бола ма?
           рапайым құрылымды, бір жасушалы ағзалар, яғни бактериялар.
           Олардың мембранамен қапталған ядросы болмағандықтан,
                                                                                   ТІРЕК СӨЗДЕР:
           ядроға дейінгі ағзаларға жатады. Ядроның орнында генетика-
           лық ақпаратымен сақиналы ДНҚ  орналасады, ол аймақты
   Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
                                                                                   ■  прокариот
           нуклеоид деп аталады. Прокариоттардың жасуша мембра-
                                                                                   ■  нуклеоид
           насының сыртын муреин деп аталатын жасуша қабыр ғасы
                                                                                   ■  сақиналы ДНҚ
           қаптайды. Ол жасушаны қорғайды және пішін береді.  Кейбір
                                                                                   ■  муреин
           бактериялардың жасуша қабырғасының сыртында қоймалжың
           кезінде генетикалық ақпаратын алмастыруға қатысады.Н
                                                                                   ■  мезосома
           шырышты зат – капсула болады. Бактерияларға капсула суб-
           стратқа бекіну, фагацитозды жасушалардың әсерінен қорғау
                                                                                   ■  фотосинтездеуші
                    ЖОБАЛЫҚ
                                                                                     мембрана
           қозғалуын қамтамасыз ететін талшықтары мен пилилері бо-
           лады. Көпшілік пилилер бактериялардың жынысты көбеюі
                                                                                   ■  пили
                                           Капсула                                 ■  плазмида
                   Цитоплазма                               Талшық

               Корек
               грануласы


                                                           Плазмида

                 Нуклеоид

                    Мезосома

                    Рибосомалар


                                                                                    ▲   Бактерия
                                                                                     жасушасының
                                                                                     құрылысы

           Жасушаішілік  құрылымдар
               Цитоплазма – жасушаның маңызды құрылымдары қалқып
           жүретін қоймалжың сұйықтық.
               Мезосомалар – жасуша мембранасының ішке қатпарлана
           иілген бөлігі. Оның жасушада атқаратын маңызды бірнеше
           қызметтері бар.


                                                                                                        251
   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256