Page 254 -
P. 254
1-ТАЛҚЫЛАУ. Прокари-
Жасуша Бар, күрделі көмірсулы орга- Жануарларда жоқ, өсімдіктер-
от жасушасына қарағанда қабырғасы никалық зат (муреин немесе де жасұнық, саңырауқұлақтар-
эукариот жасушаларының пептидоглюкан) да – хитин. Күрделі көмірсулы
күрделі құрылымды екен- органикалық зат.
дігін тағы да қандай ерек- Ядроның болуы Нағыз қалыптасқан ядросы Мембранамен қапталған нағыз
шеліктер арқылы дәлелдей жоқ, ДНҚ орналасқан «нукле- ядросы бар.
митохондрияның өздеріне БАЛЫҚ НҰСҚА
аласың? оид» бар (мембранасыз ядро)
ДНҚ пішіні Сақиналы, қос тізбекті ДНҚ. Шиыршықты, қос тізбекті ДНҚ
Митохондрия Жоқ Бар
Хлоропласт Жоқ, хлорофилл дәні бар Өсімдіктерде бар
Гольджи Жоқ Бар
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
аппараты
Эндоплазмалық Жоқ Бар
тор
Лизосома Жоқ Бар
Перексисома Жоқ Бар
Рибосома 70s 80s
Талшықтар Бар Бар
Көбеюі Тікелей екіге бөліну Митоз, мейоз
Өкілдері Бактериялар, археи Өсімдіктер, жануарлар,
саңырауқұлақтар
Прокариоттық жасушалардың құрылымындағы мезосо-
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ? малар плазмалық мембрананың ішке иіліп қатпарлануынан
жасалады. Мезосоманың беткі қабатында тыныс алу фермент-
Эукариотты жасушалар-
дың маңызды қызметтерін тері орналасады. Сондықтан эукариоттық жасушалардағы қос
атқаратын хлоропласт мембраналы органелла митохондриямен ұқсас болып келеді.
пен митохондриялары Мезосома митохондрияның ішкі мембранасынан жасалған
қосмембраналы орга- криста сияқты құрылым болып табылады. Фотосинтездеуші бак-
неллаларға жатады. Бұл терияларда мембрананың ішке қарай қатпарланып орналасқан
екі органелланың негіз-
гі құрылымдары (криста, бөлігінде фотосинтез үдерісін жүзеге асыратын ферменттер
ЖО
грана) ішкі мембрананың мен пигменттер орналасады. Олардың цитоплазмада орнала-
иілуі нәтижесінде пайда суы хлоропластың құрылымдары грана мен тилокоидтардың
болған. Хлоропласт пен құрылымына ұқсас болады. Кез келген жасушалардың тіршілігі
тән біраз гендерін сақтай- үшін нәруыз молекулалары маңызды. Нәруыз синтезіне қаты-
тын сақиналы ДНҚ-лары сатын рибосомалар прокариот жасушаларда мөлшері жағынан
бар. Бірақ бұл екі орга- 70S болса, эукариоттарда 80S құрайды. Бактерия ағзасындағы
неллаға тән негізгі гендер сақталатын генетикалық ақпараттар эукариотты жасушалардың
ядрода кодталған. генетикалық ақпараттарына қарағанда әлдеқайда аз.
ЕСІҢДЕ САҚТА! Эукариотты жасушалар күрделі жолмен, ал прокариотты
жасушалар қарапайым жолмен екіге бөлініп көбейеді. Эука-
Бір жасушалы қарапайым- риотты жасушаларда бөліну үшін алдымен ядро құрылымы
дылар ядролары мембра- хромосомаларда күрделі өзгерістер жүреді де соңында ядро
намен қапталғандықтан екіге бөлінеді. Сонан кейін жасушаның бөлінуі жүзеге асады.
эукариотты ағзаларға жа- Олар митозды және мейозды жолмен көбейеді. Неліктен про-
тады.
254
