Page 62 -

СЕН БІЛЕСІҢ БЕ? Аэробты және анаэробты тыныс алу

Фитнес әлемінде екі түрлі үдерісінің айырмашылықтары
жаттығу бар. Олар – аэ-
робты және анаэроб- Салыстыру белгілері Аэробты тыныс алу Анаэробты тыныс алу
ты. Аэробты жаттығулар Оттек Қажет Қажет емес
шықеттің жұмысы аяқта-БАЛЫҚ НҰСҚА
көбінесе «кардио» деген
атаумен танымал, оның Түзілген энергия Салыстырмалы Салыстырмалы
мөлшері
түрде жоғары
түрде төмен
құрамына ұзақ уақыттық
жүгірулер, жылдам жүріс, Түзілген өнім Су, көмірқышқыл газы Сүт қышқылы – жануар
жүзу сияқты жаттығулар жасушасында Спирт,
көмірқышқыл газы
кіреді. Бұл жаттығулар – саңырауқұлақта,
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
түрі майды жағуға тиімді, өсімдік жасушасында
ал анаэробты жаттығулар Глюкозаның ыдырауы Толық Толық емес
бұлшықет өсуіне тиімді
әрі мінсіз дене пішінін
сақтауға пайдалы болып
табылады. Белгілі бір сал- ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР
мақты көтеріп немесе тре-
нажёрмен жұмыс жасау 1. Аэробты тыныс алудың анаэробты тыныс алудан айырмашылығы
осы жаттығу типіне кіреді. неде?
Сонымен, анаэробты жат- 2. Анаэробты тыныс алу үдерісі кезінде қандай ашу үдерістері жүзеге
тығу деп оттек энергияның асады? Олардың өнімдерін ата.
өндірілуіне аса қатыспай- 3. Анаэробты тыныс алудың аэробты тыныс алуға қарағанда энер-
тын, 8-12 секундтық, кенет гетикалық құндылығы неліктен төмен екендігін реакция теңдеуін
және ауыр жаттығулар жазып түсіндір.
түрін айтамыз. 4. Мұхит, теңіз суларының терең қабатында кез келген ағза тіршілік
ете алмайды. Оның себебі неде?
5. Ферментация дегеніміз не?

ЕСІҢДЕ САҚТА! КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Швейцарлық ірімшік өзіне тән хош иісі және
ірімшік ішіндегі ірі-ірі көптеген көпіршік қуыстарымен ерекшеленеді. ХХ
Тыныс алу – глюкозаның ғасырда елге санитарлық стандарттарды енгізгеннен кейін көптеген ірімшік
ыдырап, АТФ молекула- өндірушілердің ірімшіктерінің өзіне тән хош иісі мен көпіршіктері дұрыс
сының түзілуі. шықпай, өндірушілер абдырып қалды. Неліктен санитарлық норманың енуі
ЖО
ірімшік өндірушілердің өніміне кері әсер етті деп ойлайсың? Швейцарлық

2-ТА ЛҚЫЛАУ. Бұл- ірімшік өндірісіне зерттеу жүргіз.

лып анаэробты тынысалу
тоқтағаннан кейін де қан
құрамында сүтқышқылы- Май тамшысы
ның мөлшері белгілі бір Капилляр түтік Көлемі кіші
уақытқа дейін арта береді. жәндіктер (есекқұрт)
Неліктен деп ойлайсың? Металды тор
Кальцийленген
сода Кальцийленген сода

Суретте аэробты тынысалу кезіндегі оттектің мөлшерін зерттеуге арналған
құрылғы берілген. Кальцийленген сода көмірқышқыл газын сіңіретін хи-
миялық зат. Берілген зерттеу жұмысында май тамшысы не үшін қажет
екендігін анықта? Тәжірибеде қателіктерді болдырмау үшін нені бақылауда
ұстау керек деп ойлайсың?
62