Page 63 -
P. 63

4.3  Тыныс алу мүшелерінің                                              Адам әртүрлі
                                                                                    себептерге
                    аурулары                                                        байланысты

                                                                                    жөтеледі. Себебі
                                                                                    жөтелу – ағзаның
           Тыныс алу жолдарының аурулары                                            қорғаныш реакциясы.
                                          Тәбеттің жоғалуы.ЫҚ НҰСҚА
               Тыныс алу мүшелерінің әрқайсысының өзінің арнайы атқа-               Жөтелудің себебі
                                                                                    не деп ойлайсың?
           ратын қызметі бар. Олардың өз қызметтерінен ауытқуы вирус,               Жөтелдің мәні неде?
           бактерия, саңырауқұлақтар сияқты микроағзалардың әсері-
           нен туындайды. Әрбір микроағзалардың өздерінің арнайы
                                                                                   ТІРЕК СӨЗДЕР:
   Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
           әсер ететін жасушалары болады. Әдетте, тыныс алу жолдары
           сырт тан келіп түскен кез келген бөгде заттарды мүмкіндігінше           ■  өкпе обыры
           шығарып тастауға әрекет жасайды. Жұқпалар ауа-тамшы жо-                 ■  астма
           лымен ағзаға түскеннен кейін, сілемейлі қабаттың қабырғасын
                                                                                   ■  бронхит
           тітіркендіріп, шырыштың көбірек бөлінуіне себепші болады.
                                                                                   ■  туберкулез
           Нәтижесінде бөлінген шырыш ағзада түшкіру, жөтелу сияқты
           қорғаныш рефлексін туғызады.                                            ■  тұмау


              Тыныс алу     Тыныс алу        Белгілері          Себептері                            Өкпе
            жолдарының  мүшелеріндегі
              аурулары      ауытқулар
                                                                                                    Ауатамыр
            Тұмау         Мұрын           Дене қызуының    Қоздырғыш – тұмау
                          қуысының        жоғары көтерілуі,   вирусының штамдары,                Қабыну
                          сілемейлі       жөтел, бас пен   иммунитеттің                           Қақырық
                          ласқан безді БАЛ                 вирустар және            СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
                          қабатында
                                                           төмендеуі, ауру
                                          дене бұлшықет-
                                                           адаммен қарым-
                          қабыну мен ісіну  терінің ауруы,
                                                           Жиі суық тиіп ауыру,
                                          Құрғақ жөтелмен
                          Ауатамырлары
            Бронхит       туындайды.      жалпы әлсіздік.   қатынас жасау.         ▲   Бронхит
                          мен ауатамыр-
                                          басталып,
                          шаларының
                                                           бактериялар, темекі
                                          қақырықты
                                          жөтелге ұласады.
                                                           тарту, химиялық
                          сілемейлі қаба-
                                                                                   Жиі ауызбен дем алу ол
                    ЖО    нуы. Сілемейлі   қабырғалары     жоғарғы тыныс жолы      ауруларына апаратын тура
                          тының қызаруы
                                          Әлсіздік,
                                                           заттардың тітіркендіруі,
                                                                                   тынысалу  жолдарының
                                                           сонымен қатар
                                          ауатамырдың
                          және қабы-
                                          қабынады, дене
                                                           ауруларының асқынуы.
                          қабатта орна-
                                                                                   жол. Себебі, ол қарапай-
                                          қызуы көтеріледі.
                                                                                   ым ғана мұрын қуысының
                          жасушалар.
                                                                                   қызметінің атқарылмауы.
            Туберкулез    Өкпе ұлпасы     Дене қызуының    Кох таяқшасы            Мұрынмен  дем  алған-
                                          сәл көтерілуі,
                                                           бактериясының
                          жансызданып,
                                                                                   да  ауа  шаң-тозаңдардан
                                          тершең болу,
                          беріштенеді.
                                                           өкпе жасушаларын
                                                                                   сүзіледі және жылынады.
                                          тамаққа тәбеттің
                                                           зақымдауы.
                                          болмауы, жөтелу,
                                                                                   залардан  залалсыздана-
                                          қан аралас
                                                           талаптарды сақтамау,
                                                                                   ды. Ауызбен дем алғанда
                                                           ауру адамның
                                          қақырық шығу,    Гигиеналық              Сонымен қатар микроағ-
                                          ағзаның әлсіреуі.  заттарын пайдалану.   суық ауа мен бірге шаң-то-
                                                                                   заңдар, микроағзалар тіке-
                                                                                   лей жұтқыншаққа түседі.
                                                                                   Осының  салдарынан
                                                                                   мұрын - құлақ- жұтқыншақ
                                                                                   ауыруға шалдығады.
                                                                                                         63
   58   59   60   61   62   63   64   65   66   67   68