Page 33 -
P. 33
4. Қышқылдардың химиялық
реакциялары
textbooks nis edu kz
Қымыз ішіп көрдіңдер ме?
Лимонды жеген кезде қандай Сендер:
сезімде боласыңдар? Қымыз бен • ауаның құрамына кіретін қышқыл жану ХИМИЯ
лимонның қандай ұқсастығы бар? үдерісінде жұмсалатынын;
• оксидтер жану үдерісінің өнімі болып та-
былатынын және олардың ерекше қасиет-
Өсімдіктердің жеуге жарамды бөліктері – тері бар (мысалы, бейметалл оксидтері суда
жидектері, жемістері және көгөністер құрамында еріген кезде қышқыл ерітінділері түзіледі)
қышқылдар болуы мүмкін. Асқазан сөлінің екенін;
құрамында да қышқылдар бар. Күйдіргіш құмырсқа • заттардың үш: қатты, сұйық және газтәрізді
қышқылы құмырсқаның бізгегінде және қалақайда күйінде бөлшектердің қалай орналасаты-
болады. Сіркесу, йогурт және т.б. сүт өнімдері ашу нын;
үдерісінің қышқыл өнімдері болып табылады. • бөлшектердің энергиясы өзгерген кезде не
Химия өнеркәсібінде минералды қышқылдар болатынын;
көп мөлшерде өндіріледі әрі қолданылады. Мысал • агрегаттық күй өзгерген кезде жүретін қай-
ретінде көптеген құнды өнімдер алынатын күкірт нау, булану, қату, еру, сублимация үдері-
және тұз қышқылдарын айтуға болады. стерін білесіңдер.
Бізді қоршаған ортада бір зат басқа затқа Бұл тарауда:
айналатын әртүрлі өзгерістер үнемі жүріп жатады. • «қышқыл» заттар табиғи қышқылдар және
Мұндай айналу химиялық реакциялар деп «сабынды» заттар табиғи сілтілер болып та-
аталатынын білесіңдер. Қышқылдар химиялық былатынын;
реакцияларда белгілі бір химиялық қасиеттер • кейбір заттар табиғи индикатор болып та-
көрсетеді. былатынын;
Бұл тарауда қышқылдар мен олардың химиялық
реакциялары туралы оқып білетін боласыңдар. • қышқылдар сілтілермен әрекеттесіп, бейта-
рап заттар түзетінін;
• қышқылдар белсенді металдармен әрекет-
тесіп, тұз бен сутек түзетінін;
Пәнаралық байланыс
• қышқылдар металл карбонаттарымен әре-
кеттесіп, тұз, көміртек диоксиді мен су тү-
Физика курсынан физикалық және хими- зетінін;
ялық құбылыстардың өзара байланысты екені, • суды, сутекті және көміртек диоксидін
кейбір жағдайда физикалық үдерістер хими- анықтауды білетін боласыңдар.
ялық реакцияларға себепші болатыны белгілі.
Тілдік мақсаттар
Сендер жүргізген экспериментке қорытынды
жазуды үйренесіңдер.
Тірек сөздер:
химиялық реакциялар, қышқыл,
тұз, карбонат, сутек, көміртек диоксиді
сілті, индикатор, металл, бейметалл,
33
