Page 38 -

4.1 Жапырақ – фотосинтез мүшесі

Жапырақтың сыртқы құрылысы және маңызы
«Өсімдіктердің барлық
жарыққа қарай бағытталуы үшін қызмет етеді.nis edu kz
Әртүрлі өсімдіктердің жа- мүшелерінің арасындағы
пырақтары қоршаған ортаға ең маңыздысы – жапырақ»
бейімделу үдерісі барысын- деген тұжырымға
қатысты қандай дәлелдер
да түрөзгерістерге ұшырады. келтіруге болады?
Олар түсі, пішіні, мөлшері, са-
баққа бекітілу тәсілі мен жүй-
келенуі бойынша ажыратыла
бастады.
Жапырақ – өсімдіктің Жапырақтың сыртқы құрылысы
өсімді мүшесі, ол мынадай қызметтерді атқарады:
• фотосинтез үдерісі барысында органикалық заттарды
түзу; Тірек сөздер
• қоршаған ортамен газ алмасу; Жапырақ тақтасы, сағақ,
• судың булануы – транспирация; транспирация, эпидермис,
• өсімді көбеюге қатысу; сірқабық, лептесік, жанаспалы
• органикалық заттарды қорға жинау. жасушалар, лептесік саңылауы,
textbooks
Кез келген жапырақтың негізгі бөлігі жапырақ тақтасы мезофилл, бағаналы/борпыл-
болып табылады, ол осы мүшенің барлық қызметтерін жү- дақ ұлпа, жасушааралықтар,
ксилема, флоэма, талшықтар.
зеге асырады. Жапырақтың сағағы жапырақ тақтасының

Жапырақтың ішкі құрылысы Эпидермис
Бағаналы
Сен өсімдік ұлпаларының түрлерімен та- мезофилл
ныссың. Жапырақтың атқаратын қызметтері
оның құрылысының ерекшеліктері мен оны Борпылдақ
мезофилл
түзетін ұлпаларымен тікелей байланысты.
Жасушааралық
1-тапсырма Ұсынылған суретті пайдаланып, жоға- Лептесік
рыда аталған қызметтерді қамтамасыз ететін жапы-
рақтың ішкі құрылысын көрсет. Оларды түзетін ұлпа- Эпидермис
лардың түрлерін ата. Түтіктер
Сүзгілі түтіктер
Эпидермис – жапырақтың Талшықтар
жабын ұлпасы
Жапырақтың ішкі құрылысы (көлденең кесіндісі)
Жапырақтың көлденең кесіндісін микроскоп арқылы зерттегенде жапырақтың үсті мен
асты жұқа қабықшамен – эпидермиспен қапталғанын көруге болады. Бұл – жапырақтың
жабын ұлпасы. Жапырақтың жоғары бөлігі көбінесе талшықтармен немесе балауыз қа-
батымен (сірқабық) қапталады.

2-тапсырма Қалай ойлайсың, өсімдіктердің жабын ұлпасының құрылысындағы осындай қосымшалардың
болуын немен түсіндіруге болады?

38