Page 43 -

Зерттеу Фотосинтез үдерісіне көмірқышқыл газының қажеттілігін дәлел-
дейтін зерттеу жүргіз.

Фотосинтездің негізгі нәтижесі – органикалық қо сылыстардың,
соның ішінде глюкоза сияқты көмірсулардың түзілуі. Олардың
тынасы өзгеріп тұрады. Ағзаның тәуліктік жарықтану ырғағы-edu kz
құрамында өсімдіктің барлық тіршілік әрекеттері үдерістерін көмірқышқыл газы
қамтамасыз етуіне қажетті энергияның көп мөлшері болады.
Глюкоза суда жақсы еритіндіктен флоэманың сүзгілі түтіктері
арқылы өсімдіктің барлық мүшелеріне тасымалдану қасиетіне
ие. Глюкоза тамыр, сабақ, жеміс, тұқымдардың қор жинаушы
ұлпаларында жинақталып, крахмалға айналады.
Фотосинтездің жылдамдығына сыртқы ортаның әртүрлі күйдіргіш сода
сілті
факторлары: жарық, температура, ауадағы көмірқышқыл газы-
ның концентрациясы және сумен қамтамасыз етілуі әсер етеді.
Өсімдік ағзасында жүретін тіршілік әрекеттерінің қарқын-
textbooks nis
ыстық ыстық
дылығы көп жағдайда жыл мезгіліне байланысты. Жылдың әр спирт спирт
мезгіліне орай жарық және қараңғы тәулік уақытының арақа-

ның өзгеруіне жауап қайтару қабілеті фотопериодизм деп
иод иод
аталады. ерітіндісі ерітіндісі

4-тапсырма «Фотосинтез үдерісінің қарқындылығы өсімдіктің фотопериодизм реакцияларына тәуелді ме?»
Активность фотосинтеза
тақырыбындағы талқылауға қатыс.

Өзіңді тексер

1. Фотосинтезге жарық қажеттілігін дәлелдейтін тәжірибе әрекетінің дұрыс ретін жаз. Температура
А. Өсімдікті шкафтан алып, оны электр шамының астына немесе жарық түсіп тұрған жерге қоямыз.
Ә. Жапырақты кесіп аламыз, қара жолақты алып тастап, оны түссіздендіру үшін ыстық спиртке сала-
мыз.
Б. Жапырақтарынан органикалық заттар жылжуы үшін өсімдікті қараңғы шкафқа саламыз. Жапырақтың
бір бөлігін екі жақтан қара қағазбен жауып қоямыз.
В. Жапырақтың жарық түскен жағы көк түске боялады, ал қара жолақпен жабылған жағы өзгеріссіз
қалады.
Г. Түссізденген жапырақты сумен шаямыз, оны түзулеп иодтың әлсіз ерітіндісіне салып қоямыз.
2. Тәжірибе барысында фотосинтез қарқындылығы температураға қатысты өлшенді. Көмірқышқыл га-
зының концентрациясы және жарық қарқындылығы тұрақты қалыпта болды. Не себепті температура
жоғарылағанда фотосинтез белсенділігі артып, кейін белгілі бір температурада ол мейлінше төмендей
бастайтынын түсіндір (графиктен қара).
3. Суық түсе бастағанда және су тапшылығы жағдайында өсімдіктің жапырақтары сарғая бастайды. Жа-
пырақ құрылысы және өсімдіктің қоректенуімен байланысты қандай ерекшеліктер жапырақ түсінің
өзгеруіне әкеледі?

Күрделілігі жоғары тапсырма Әртүрлі климаттық жағдайларда өсетін өсімдіктердің жарыққа деген
қажеттілігі бірдей болмайды. Осыған байланысты оларды үш топқа бөледі: жарықсүйгіш, көлеңкеге төзімді
және көлеңкесүйгіш. Осы 3 топ өсімдіктері жапырақтарының қандай ерекшеліктері фотосинтез үдерісі жыл-
дамдығына әсер ететінін көрсет.

43