Page 65 -

textbooks nis edu kz
пырақтың батпақтануы мен шөптің басуы. Жерорта теңізі
Жер бетіндегі ең үлкен батпақ – Амазонка
Думьят
Порт Саид
өзенінің жайылмасында. Александрия
Адамзат қоғамы да ерте кездерден Эль Аламеин
бері өзінің шаруашылық әрекеті арқылы
өзендерге елеулі түрде ықпал етуде. Құр- Сива шұраты Эль Гиза Суэцк
лық сулары шаруашылықтың, өнеркәсіп- Эль Файюм
Бени Суэйф
тің барлық түрінде қолданылады. Өзен суы Эль Фарафра
шұраты Малави
энергия көзі, балық шаруашылығы, суар- Бени-Хасан
малы егіншілікке қолайлы. Себебі, өзен аң-
ғарларының топырағы құнарлылығымен Эль Дахла
шұраты Ассуса
ерекшеленген. Адамзат тарихындағы ал- Сохаг
ғашқы өркениеттер мен қалалар, мәдениет Эль-Бальяно
Абидос
ошақтары өзен бойларында пайда болған. Эль Харга шұраты Луксор
Ежелгі төрт ұлы өркениет – Мысыр, Ме- Эсна Марса Эль Алам
Эдфу
сопотамия, Үндістан, Қытай өркениеттері
Ком Омбо
өзен жағаларында дамудың шырқау шегіне Асуан
жеткен.
Қазіргі кездің өзінде аса ірі қалалардың, Насер көлі
өнеркәсіп орталықтарының көпшілігі, сон- Абу Сембел
дай-ақ аса маңызды ауыл шаруашылығы
алқаптары өзен бойларында орналасқан. 4-сурет. Ежелгі өркениет

Сенің кезегің

1. Құрлық сулары дегеніміз не?
2. Құрлық суының құрамдас бөліктері қандай?
3. Құрлық суларының ортақ белгілерін анықта. Берілген құрлық суларының суреттері көмегімен орында.
4. Мәтінде берілген мәліметтерді пайдалана отырып, құрлық суының көлемін шеңберлі диаграммада
құрастырып, топта талқыла. Диаграмма арқылы құрлық суларының таралуы туралы айтып бер.
5. Не себепті құрлық суларының басым бөлігі мұздықтар мен жерасты суларында шоғырланған?
6. Батпақтардың қалыптасуына қандай жағдайлар қажет? Батпақтардың таралуына қандай климаттық
белгілер тән?
7. Қазақстанның физикалық картасынан өзендер мен көлдердің қалай таралғанын анықта.
8. Ежелгі төрт ұлы өркениет – Мысыр, Месопотамия, Үндістан, Қытайдың қалыптасуына әсер еткен ірі
өзендерді анықтап, картадан көрсет.
9. 4-суретте қандай өзен бейнеленген? Сурет арқылы бұл өзеннің шаруашылықтағы маңыздылығын

сипатта.
10. Өзің тұратын елді мекендегі өзеннің маңыздылығы туралы ақпарат бер.
11. Құрлық суларының түрлерін берілген бағыттарда қолдану маңыздылығын жаз:
• экономикалық;
• гидрологиялық;
• ауыл шаруашылығы;
• туристік;
• экологиялық.

65