Page 17 -
P. 17

textbooks nis edu kz
          5.6     y = ax  + bx + c, a ≠ 0 түріндегі                                    Сен білесің бе?
                               2
                    квадраттық функцияның                                               Латын тілінің functio
                                                                                        сөзінің мағынасы —
                    қасиеттері мен графигі                                              «орындау» (латын
                                                                                        етістігі fungor, functus
                                                                                        sum, fungi «жүзеге

         5.39  Дұрыс па?                                                                асыру, міндетті атқа-
                                                                                        ру» дегенді білдіре-
                                                                                        ді). Математикалық
                          2
                                                  2
               а)    y   7 x   6 x   9  және  y   3 x   4 x   9  функциялырының гра-    термин ретінде функ-
                   фиктері ордината осінде қиылысады;                                   ция сөзі алғашқы рет
                                                                      2
                         2
               ә)   y   2 x  12 x   23  функциясының графигін  y = 2 x  функциясы       1962 ж. Лейбництің
                                                                                        жұмыстарында пайда
                  графигін абсцисса осі бойымен 3 бірлікке солға және ордината          болды. Қарастыры-
                  осі бойымен 5 бірлікке төменге қарай жылжыту арқылы салуға            лып отырған сызық-
                  болады;                                                               пен байланысты абс-
               б)   егер a < 0  болғанда  y    ax   bxc   функциясының нөлдері  x = 5   циссаларды, ордина-
                                             2
                                                                               1
                  және  x =  13  болса, онда параболаның төбесі төртінші ширекте        таларды, хордаларды
                                                                                        және басқа да кесін-
                          2
                  жатады;                                                               ділерді Лейбниц
               в)   c = 6  болғанда  y    x  5 xc   функциясы тек қана оң мәндерді      қисық сызықтың
                                        2
                  қабылдайды.                                                           функциялары деп
                                                                                        атады. Кейінірек
                                                                                 b      (1718 ж.)
                                      2
               г)   a < 0  болса,  y   ax   bxc   функциясы ең үлкен мәнін  x           И. Бернулли функ-
                                                    D                            2 a
                  болғанда қабылдайды және ол  −        -ге тең болады;                 цияны «х айнымалы-
                                                    4 a                                 сынан және тұрақты
                                                                                 b      шамалардан құрал-
                                      2
               ғ)   a > 0  болса  y    ax   bxc   функциясы ең кіші мәнін  x            ған аналитикалық
                                                    D                            2 a    өрнек арқылы беріл-
                  болғанда қабылдайды және ол  −        -ге тең болады.
                                                    4 a                                 ген айнымалы шама»
                         2
         5.40   а)  y   2 x   4 xa   функциясының графигін сал, егер функцияның         деп анықтады, осы-
                  ең кіші мәні 3-ке тең болса,                                          лайша, ұғым сызық-
               ә)  y    x   6 xa   функциясының графигін сал, егер функцияның           пен емес, формула-
                        2
                                                                                        мен байланыстырыл-
                  ең үлкен мәні 1-ге тең болса.                                         ды. Эйлер, бір шама-
                                                                                        ның екіншісіне кез
         5.41  1.  y    x  10 x   23  функциясының графигін сал.                        келген тәуелділігі
                         2
               2.  Салынған графикті қолдана отырып, k-ның қандай мәндерінде            деп, функцияның

                   x 2   10 x    23   k  теңдеуінің түбірлер саны:                      жалпы анықтамасын
                                                                                        берді. Функцияның

               а)  екі;        ә) бір;        б) нөл болатынын тап.                     жалпы анықтамасын
                                                                                        заманауи түрде
         5.42    Параболаның төбесі  211;       нүктесінде екені және    2;        нүктесі   Н.И. Лобачевский
                                                                                        (1834 ж.) және
                                                                         21
               функция  графигінде  жатқаны  белгілі.  Параболаның  теңдеуін            Дирихле (1837 ж.)
                fx       ax   bx c   түрінде жаз.                                       енгізді.
                         2

                                                                                                           17
   12   13   14   15   16   17   18   19   20   21   22