Page 62 -

textbooks nis edu kz
 Тегіс көлбеу жазықтықтағы қозғалысты
қарастырайық. Осындағы көтерілу көлбеулігі
α бұрышымен немесе В нүктесінің көтерілу
биіктігінің (ВС) жүріп өткен жол ұзындығына
(АВ) қатынасымен берілуі мүмкін. Бұл қаты-

B нас, сен білетіндей, α бұрышының
синусы деп аталады. α бұрышының АС қабыр-
ғасы көлденең орналасқанын атап кетейік.
C Енді α бұрышы доғал бұрыш болатын жағ-
A A
дайды қарастырайық. Осы бұрыштың АС

B қабырғасы түзуінде көлденең орналассын, ал В нүктесі
бұрыштың екінші қабырғасында қозғалады. В нүктесінің
көтерілу көлбеулігі көтерілу биіктігінің жүріп өткен жол
α ұзындығы қатынасына тең:
С А С 1 BC BC
көтерілу көлбеулігі = sin 1 . Бірақ, 1 қатынасы α
AB AB
Есте сақта! бұрышымен сыбайлас BAC сүйір бұрышының синусы. Сонымен, доғал
1
Сыбайлас бұрыштың синусы онымен сыбайлас сүйір бұрыштың синусына тең.
бұрыштардың
синустары тең: 6.42 Доғал бұрышты сал.

sin 180 sin . а) Қажетті өлшеулерді орында және осы бұрыштың синусын тап.
Жазыңқы бұрыштың ә) Калькуляторды қолданып, бұрыштың шамасын тап.
синусы нөлге тең. б) Бұрышты транспортирмен өлше және алынған нәтижелерді
салыстыр.

6.43 Кестені дәптерге көшір және оны толтыр.

α 0° 30° 45° 60° 90° 120° 135° 150° 180°
sin α

6.44 Үшбұрыштың бір қабырғасы 1 см-ге тең, ал оған іргелес жатқан
бұрыштар 30° және 45°-қа тең. Тап:
1. үшбұрыштың қалған екі қабырғасын;
2. үшінші бұрыштың синусының дәл мәнін.
6.45 α, β және γ — қандай да бір үшбұрыштың бұрыштарының шамалары

sin sin екенін дәлелде.
K 6.46 Жол белгілерінде жол көлбеулігі пайызбен өрнектелген.

Жолдың MN бөлігі көлденең орналасқан, ал NK бөлігі
жоғары қарай көтеріледі.

а) MNK бұрышының синусының мәнін жазып ал, содан кейін
калькулятордың көмегімен оның шамасын 0,1° дәлдігімен
анықта.
N
ә) Егер NK бөлігінің ұзындығы 0,5 км болса, К нүктесі N
M нүктесінен қаншалықты жоғары орналасқан?
62