Page 75 -

лік-құрылыс, мелиорациялық, орман шаруашылығы, ауыл ша-
руашылығы іс-шаралары кешенін құрайды. Жерді қайта құнар-
ландыру, бұзылған жерлердің құнарлылығын қайта қалпына
келтіру, оны шаруашылық салаларына пайдалануға беру және
қоршаған ортаны жақсарту үшін рекультивациялау кешенді
жұмыстары жүргізіледі.
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА

Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі

Шамалы өзгерген Қайта жаңарған (мəдени ландшафтар)

▲ Адам әрекетінен өзгерген ландшафт түрлері
Рекультивация ереже-
леріне сәйкес жақсартуға
Қазіргі кезде Қазақстанда шамамен 169,7 мың гектар жер
өндіріс орындарын салу кезінде, пайдалы қазбаларды өндіру жататын жерлер мен
іс-шаралар:
және оларды барлау барысында бұзылып пайдалануға жарам-
• ашық немесе жерасты
сыз болған. Олардың ішінде 49,3 мың гектар жердің пайдалы кен орындарын оңалту;
қазбалары өндіріліп алынған, енді оларға рекультивациялау • құбырларды төсеу,
жұмыстарын жүргізу қажет. Мысалы, жерді рекультивациялау құрылыс, рекультива-
жұмыстары бойынша Германия мемлекетінде бұзылған жер- ция, кептіру, геологи-
ялық іздестіру, сынау,
лерге жүгері егіледі.
пайдалану, жобалау,
Жерді рекультивациялау – өте күрделі мәселе. Ол көп зерттеу және топы-
жағдайда бұзылған аумақтың нақты экологиялық жағдайла- рақтың бұзылуына
рына байланысты. Рекультивациялық жұмыстарды жоспар- байланысты өзге де
лау үшін грунт топырағының физикалық-химиялық құрамын, жұмыстар;
• өнеркәсіптік, тұрмыс-
гидрологиялық режимінің, жер бедері ерекшеліктерін жақсы
тық және басқа қал-
білу керек. дықтарды сақтау және
Пайдалы қазбаларды өндіріп алу кезінде бұзылған жерлерді көму;
рекультивациялау үш кезеңнен тұрады. • жерасты құрылыстарын
Бірінші – дайындық кезеңі. Бұл уақытта бұзылған алқаптарды және коммуникация-
ларды салу, пайдалану
зерттеп, жүргізілетін рекультивация жұмыстарының бағытын
және консервациялау
анықтайды, техникалық-экономикалық негіздемесін және ре- (кен өндіру, сақтау, же-
культивациялау жобасын жасайды. расты, кәріз және т. б.);
Екінші – техникалық рекультивация кезеңі. Бұл жұмысты • жерді ластау салдарын
пайдалы қазбаны игеріп алып жатқан ұжым атқарады. Пай- жою, оларды қалпына
келтіру;
далы қазбаны қазып алу барысында топырақтың қарашірінді
• арнайы мақсаттағы по-
қабатын зиян келтірмей босатады, бұзылған аумақтың жер лигондардан тыс жер-
бетін тегістейді (үлкен үйінділердің үстінгі бетін тегістейді, қа- лерде әскери жаттығу-
заншұңқырларды бос тау жыныстарымен толтырады). ларды жүргізу.

75