Page 128 -

Неге күкірттің 8.1 Оттек. Күкірт
түсі ұзақ уақыт
қыздырғанда қара
қоңыр түске өзгереді?
1-ТАПСЫРМА. Периодтық кестедегі 16-топ элементтері «халькогендер»
(«кен түзуші» деген мағынаны білдіреді) деп аталады. Осы топ элементтері
ТІРЕК СӨЗДЕР:
бойынша білетініңді еске түсір. Ол үшін химиялық элементтің таңбасы,
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
салыстырмалы атомдық массасы, электрондардың энергетикалық дең-
■ аллотропиялық
гейлерге орналасуы, электрондық құрылымы көрсетілген кесте құрастыр.
түрөзгеріс
Элементтердің топ бойынша өзгеретін қасиеттерін (металдық, бейметалдық
■ ромбты күкірт қасиеттерін, атом радиусын, электртерістілігін) сипатта.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
■ иілімді күкірт
Оттек және күкірт табиғатта жай зат түрінде де, қосылыстар
■ моноклинді күкірт құрамында да кездеседі. Оттек ауа құрамында бос күйінде бо-
лады. Оттектің кремниймен қосылысы жер қыртысының негізін
құрайды. Ал күкірттің кең таралған қосылыстары: сульфидтер
және сульфаттар. Қазақстан жерінде кеңінен өндірілетін мұнай
мен газ құрамында да күкіртті қосылыстар кездеседі.

2-ТАПСЫРМА. Барлық жай заттардың өзіне тән қасиеттері болады. Бір
элементтің аллотропиялық түрөзгерісі бір-бірінен физикалық қасиеттері
және химиялық белсенділігі бойынша ерекшеленеді.
Кестені дәптеріңе сызып алып, оттектің аллотропиялық түрөзгерістері-
Ромбты күкірт нің қасиеттерін жаз.
Ашық сары түсті, инетәрізді
кристалдар, t = 112.8 °C Оттектің аллотропиялық
б Оттек Озон
түрөзгерістері
Химиялық формуласы
Агрегаттық күйі
Иісі
Түсі
Суда ерігіштігі
Химиялық белсенділігі
Моноклинді күкірт
Сары қоңыр түсті, ине тәрізді Күкірт – бөлме температурасында қатты, сары түсті, кристал-
кристалды, t = 119.3 °C
б дық зат. Суда ерімейді, су жұқпайды (бетінде қалқып жүреді),
t° =444.6 °C.
қайнау
Күкірт құрылымы морт, суда ерімейді. Күкірттің үш аллотро-
пиялық түрөзгерісі бар: кристалдық түрде – ромбты, моноклинді
және аморфты түрде – иілімді. Қалыпты жағдайда күкірттің
тұрақты күйі – ромбты күкірт. Ол молекуласы тұйықталған са-
қина тәрізді күкірттің сегіз (S ) атомынан тұрады. Балқып, буға
8
айналған кезде күкірт молекуласы ашық тізбекті S , S , S , S
Иілімді күкірт 8 6 4 2
Қара қоңыр түсті, резеңке атомдарын түзе алады.
тәрізді, t° = 444.6 °C
қайнау 3-ТАПСЫРМА. 1-суретті қолданып, күкірттің аллотропиялық түрөзгеріс-
▲ 1-сурет. Күкірттің теріне салыстырмалы сипаттама жаса.
аллотропиялық
түрөзгерістері

128