Page 129 -

Ромбты күкіртті 112.3 °C-қа, одан әрі моноклинді күкіртті
119.3 °C-қа дейін балқытқан кезде сары-қоңыр түсті сұйық
агрегаттық күйге айналады. Күкірт балқымасының 160 °C ша-
масында тұтқырлығы артып, қара қоңыр түске өзгере бастайды.
Егер күкірт балқымасын салқын суға ағызса, резеңке тәрізді
созылмалы масса – иілімді күкірт түзіледі. Одан әрі күкірт бал-
қымасы 200 °C-тан жоғары температурада қара қоңыр түске
Ұсынылған құрал-жабдықтар мен реактивтерді қолданып, күкірттің қасиет-ҰСҚА ▲ 2-сурет
айналып, шайыр тәрізді тұтқырланады.
Күкірт құрылымында алдымен сақина тәрізді S молекуласы
8
бұзылады. Бұзылу кезінде түзілген фрагменттер бір-бірімен
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
бірігіп, ұзын тізбек – Sn түзеді. Температура 250 °C-тан жоға-
рылаған кезде тізбек әр жерден үзіліп, күкірт балқымасы қайта
қозғалғыш болады.
444.6 °C температурада балқыған күкірт қайнайды. Қалыпты
жағдайда күкірттің барлық түрөзгерістері қайтадан ромбты
ЖОБАЛЫҚ Н
күкіртке айналады.

ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС. Күкірттің химиялық қасиеттерін зерттеу.

терін зерттеу жоспарын құрастырып, тәжірибе жүргіз.
Құрал-жабдықтар: темір қасық, спиртшам, оттек толтырылған құты, тұрғы,
сынауық, таразы, шыны таяқша, кәрлен ыдыс, 25х25 өлшемді темір тақташа,
асбест қағаз.
Реактивтер: күкірт, темір ұнтағы, алюминий ұнтағы, құрғақ спирт.
• Күкірттің оттекте жануы.
• Күкірттің темірмен әрекеттесуі.
• Күкірттің алюминиймен әрекеттесуі.
Берілген тапсырманы орында:
1. Реакция барысына, өзгерістерге бақылау жаса.
2. Реакция теңдеулерін жаз.
3. Бұл тотығу-тотықсыздану реакцияларында күкірт қандай қасиет көрсетіп
тұрғанын анықта.

Химиялық реакция кезінде күкірт тотықтырғыш әрі тотық-
сыздандырғыш қасиет көрсетеді. Күкірт оттекпен әрекеттесіп,
күкіртті газ түзеді:
0
+4
-2
0
S + O = S O .
2 2
Бұл реакцияда күкірт тотықсыздандырғыш қасиет көрсетеді.
Күкірт сілтілік металдармен, сынаппен қыздырмай-ақ, ал бас-
қа металдармен (Au, Pt-дан басқасы) жоғары температурада
әрекеттесіп, сульфидтер түзеді:
+2 -2
0
0
Hg + S = Hg S
4-ТАПСЫРМА. Күкірттің мынадай қосылыстары берілген: Na S, ZnS, H S,
2 2
CS , P S , SO , SF . Осы қосылыстар түзілу үшін күкірт қандай жай заттар-
2 2 3 2 6
мен химиялық реакцияларға түсуі қажет? Бұл реакцияларда күкірт қандай
қасиет көрсетеді? Реакция теңдеулерін жазып, әр жағдайдағы күкірттің
тотығу дәрежесін анықта.
129