Page 134 -

Неліктен 8.3 Периодтық кестеде топ бойынша
галогендер – типтік
бейметалдар? Қалай элементтердің қасиеттерінің
ойлайсың, «астат» өзгеру заңдылықтары
галогендерге жатады
ма? Неге?

Күнделікті өмірден фтордың тісжуғыш паста құрамында
бар екенін, жүзу бассейндердегі суды хлормен зарарсыздан-
дыратынын білеміз. Ал медицинада бром жүйке жүйесін ты-
ныштандыратын зат ретінде қолданылады. Иодтың спирттегі
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
ТІРЕК СӨЗДЕР:
ерітіндісі қан тоқтатуға арналған антисептикалық зат ретінде
■ күшті тотықтырғыш, дәріханаларда сатылады. Қосылыстары түрлі салада қолданы-
■ белсенді латын бұл заттар галогендер тобына біріктіріледі.

1-ТАПСЫРМА. Галогендердің қасиеттері туралы біліміңді қолдана отырып, кес-
тені дәптеріңе сызып алып толтыр. Фтор, астат қасиеттері туралы болжам жаса.
Галогендердің физикалық қасиеттері

17-топ Атом Электртерістілігі Балқу Қайнау Қалыпты жағдайдағы Түсі
элементтері радиусы, нм температурасы, °C температурасы, °C агрегаттық күйі
Фтор
Хлор
Бром ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Иод
Астат

СЕН БІЛЕСІҢ БЕ? Кестені толтырғаннан кейін берілген сұрақтарға жауап бер.
А. 17-топ бойынша жоғарыдан төмен қарай галогендердің қалыпты
Фтор күшті тотықтырғыш жағдайдағы агрегаттық күйі, түсі қалай өзгереді?
болғандықтан, көп уақытқа Ә. Электртерістілігі ең жоғары галоген?
дейін фторды бос күйінде Б. Атом радиусы ең үлкен галоген?
алу мүмкін болмады. Фтор- В. 17-топ бойынша жоғарыдан төмен қарай галогендердің балқу,
ды бос күйінде алу жолын- қайнау температуралары қалай өзгереді?
да көптеген ғалымдар мерт
болды. Ең алғаш фторды Галогендердің топ бойынша жоғарыдан төмен қарай ядро
бос күйінде 1886 ж. фран- заряды артқан сайын атом құрылысындағы электрон саны ар-
цуз химигі Анри Муассан тады, атомдарының радиусы өседі. Осыған орай қасиеттерінде
алды. де заңды өзгеру тенденциясы байқалады:
a) фтордан иодқа қарай химиялық белсенділігі (химиялық
реакцияға түсу қабілеті) төмендейді;
ә) электртерістілігі азаяды;
ЕСТЕ САҚТА!
б) бейметалдық қасиеттер әлсіреп, металдық қасиеттері
Реакцияға түсу қабілеті күшейеді;
жоғары, белсенді галоген в) тотықтырғыш қасиеті әлсіреп, тотықсыздандырғыш қа-
өзінен белсенділігі төмен- сиеті артады;
деу галогендерді қосы-
лыстарынан ығыстырып г) энергетикалық деңгей саны артып, сәйкесінше элек-
шығарады. трондық қабат саны артады.

134