Page 149 -

2. Алынған нәтижелер бойынша реакция жылдамдығына темпера-
сұйылтылған сұйылтылған
тура әсері бойынша қорытынды жаса.
қышқыл қышқыл
3. Реакция жылдамдығының температураға байланысын көрсететін
Б В
график сыз.
4. Тәжірибе барысында орын алатын кемшіліктерді анықта.
Ә. Берілген құрал-жабдықтар мен реактивтерді қолданып, химиялық
реакция жылдамдығына концентрация әсерін зерттейтін тәжірибе
жүргіз.
Т2БАЛЫҚ НҰСҚА
Реактивтер: 2М күкірт қышқылы ерітіндісі, 1М натрий тиосульфаты ері- қышқыл
тіндісі, дистилденген су.
Құрал-жабдықтар: құтылар, сынауықтар, тамшуыр, шыны таяқша, се-
мырыш
кундомер.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Қауіпсіздік ережесін қатаң сақта! ▲ 2-сурет. Химиялық
• «Химиялық реакция жылдамдығына концентрация әсері» тәжіри- реакция
бесін жаса. жылдамдығына
Берілген тапсырмаларды орында. факторлар әсері
1. Реакцияның қысқыртылған иондық теңдеуін жаз.
2. Алынған нәтижелер бойынша реакция жылдамдығына концен-
трацияның әсері бойынша қорытынды жаса.
3. Реакция жылдамдығының концентрацияға байланысын көрсе-
тетін график сыз.
Реакция жылдамдығының әрекеттесуші заттардың концент-
рациясына тәуелділігін анықтайтын химиялық кинетиканың
негізгі заңы әрекеттесуші массалар заңы деп аталады. Мысалы, ЕСТЕ САҚТА!
2NO + O ↔ 2NO реакциясы үшін әрекеттесуші массалар заңы
2 2 Химиялық реакцияның
былай өрнектеледі: υ = k [NO] . [O ]. жылдамдығы әрекеттесу-
2 2
Химиялық реакция барысында температураны арттыру ші заттар концентрацияла-
химиялық әрекеттесу үшін жеткілікті энергияға ие белсенді рының көбейтіндісіне тура
пропорционал.
бөлшектер санын арттырады. Көптеген химиялық реакция-
лардың жылдамдығы температураны әрбір 10 °С-қа көтер-
генде шамамен 2–4 есе артады (Вант-Гофф ережесі). Реак-
ция жылдамдығының неше есе өсетінін көрсететін бұл санды
ЖО
температуралық коэффициент деп атайды және ол мынадай
формуламен анықталады: Т2 – Т1/10 СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
Тіршілік әрекетінде адам
υ / υ = γ
Т1
Мұндағы, υ – бастапқы температурадағы реакция жыл- ағзасында көптеген күрделі
химиялық реакциялар жү-
Т2
дамдығы, υ – соңғы температурадағы реакция жылдамдығы, ріп жатады. Бұл реакция-
Т1
Т – бастапқы температура, Т – соңғы температура. лардың тез жүруіне ағза-
1 2 дағы биологиялық ката-
3-ТАПСЫРМА. Есепті шығар. лизаторлар – ферменттер
A. Егер берілген реакцияның температуралық коэффициенті 2-ге тең қатысады. Ферменттердің
катализдік белсенділігі
болса, температураны 20°С-тан 50°С-қа арттырғанда химиялық өте жоғары, олар реакция
реакция жылдамдығы қалай өзгереді? 14 15
Ә. Температураны 50°С-қа көтергенде реакция жылдамдығы 1024 жылдамдығын 10 -10 есе
арттыра алады.
есе артты. Температуралық коэффициентті анықта.

149