Page 157 -

да да жарықтың әсерінен жұмыс жасайтын күн батарейкасы Тесік
орнатылған. (hole) – коваленттік бай-
ланыстың бұзылуына
дейін электрон орын
алған кеңістік.
Si Si Si Si Si Si Si
n-типті өткізгіштік
(n-type conductivity) – за-
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Si P Si Si
рядты негізгі тасымалдау-
Si In Si
шысы бос электрондар
Si Si Si Si
болып табылатын жар-
тылай өткізгіш заттың
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Si Si Si Si Si Si Si өткізгіштігі.
р-типті өткізгіштік
▲ 2-сурет. (р-type conductivity) – за-
а – р-типті жартылай өткізгіштік, рядты негізгі тасымалдау-
ә – n-типті жартылай өткізгіштік шысы тесік болып табы-
латын жартылай өткізгіш
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР заттың өткізгіштігі.
1. Жартылай өткізгіштер деген не? СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
2. Жартылай өткізгіштердің қандай бөлшектері ток өткізгіштері болып Кремнийді сұлулық мине-
табылады?
ралы деп атайды. Адамның
3. Берілген заттарды электрөткізгіштігінің артуы бойынша орналастыр: терісі мен шаштарында
күміс, резеңке, мыс, темір, кремний. кремнийдің мөлшері көп
болады, ол теріні серпімді
4. Күн энергиясын электр энергиясына айналдыратын күн батарея- жасайды, шаш пен тырнақ-
сында неліктен алмаз емес кремний кристалдарын пайдаланады?
тың өсуіне әсер етеді. Сон-
5. Жартылай өткізгіштер мен металдардың электрөткізгіштігі темпе- дықтан адам ағзасындағы
ратураның артуы кезінде қалай өзгереді? кремний тапшылығынан
терінің серпімділігі мен те-
6. Кремнийдің кристалдық торына енгізгенде р-типті өткізгіштікті
гістігі жойылады, шаштары
тудыратын бірнеше элементті ата.
ұштанып, тырнақтары сын-
7. Кремнийдің кристалдық торына енгізгенде n-типті өткізгіштікті ғыш болады.
тудыратын бірнеше элементті ата.
8. Электрондық техникада аса таза кремнийді пайдаланады. Крем-
нийді алу келесі сызба бойынша жүзеге асырылады:
C Cl айдау Н
2 2
SiO Si SiCl SiCl Si
2 4 4
(+ қоспа) (+ қоспа) (+ қоспа) (таза) (таза)
9. Құрамында 8% қоспасы бар 500 кг кремнеземнен тазалығы жоғары
кремнийдің қанша массасын алуға болады?

157