Page 160 -

10.4 Кремний қосылыстарының

қолданылуы

Бұл зат – ХХI 1-ТАПСЫРМА. Кремний мен оның қосылыстарының қолданылу аймақ-
ғасырдың келешегі тарын анықта. Жауап беру үшін интернет ресурстарын пайдалан.
зор құрылыс
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
материалы. Оны Кремнидің сыртқы әсерлерге байланысты жартылай өт-
жасайтын шикізат кізгіштік қасиеттерін өзгерте алуы радиотехникада, құрылғы
қоры ешқашан жасауда, компьютер мен мироэлектронды өндірісте және күн
сарқылмайды! Одан
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
барлығын дерлік: батареяларын жасауда қолданылады. Металлургияда тазалығы
қабырғалардан төмен кремний коррозиялық тұрақтылығы, құю қасиеттері
бастап талшықтарға мен механикалық беріктілігін арттыру үшін темір және түсті
дейін жасауға болады. құймаларға легирлеуші элемент ретінде қолданылады. Си-
Жақын аралықта ликондар өндірісінде сонымен қатар кремний қолданылады.
тіпті шегені де
ойлап тапты. Берік, Силикондардың химиялық енжарлығы, жоғары температураға
тот баспайды және тұрақтылығы майлайтын заттар, лактар мен эмальдарды жасау
майыспайды! үшін қолданылады. Мысалы, силиконды каучук су өтпейтін
Қалай ойлайсың, герметик ретінде ванна бөлмесінде, терезе, құбырларда қол-
терезе шынысының данылады. Кейбір косметикалық заттар мен шашқа арналған
құрамы қандай?
кондиционерлерде силикон майы болады.

ТІРЕК СӨЗДЕР: 2-ТАПСЫРМА. Терезе шынысы өндірісінің шикізаты кварцты құм, сода
(Na CO ) және әктас (CaCO ). Осы заттардың қоспасын араластырады
2
3
3
■ карборунд және 1500° С температура шамасында қыздырады. Нәтижесінде құм-
■ кремнезем ның артық мөлшері болатын байланысқан оксидтердің құймасы түзіледі
(Na O∙СaO∙6SiO ). Карбонаттар мен құмнан силикат түзілетін реакция тең-
2 2
деуін жаз.
Силикондар Кремнийдің маңызды қосылыстары кремний диоксиді мен
(silicones) – құрамында әртүрлі силикаттар болып табылады. Құм шыны, керамика,
оттек болатын жоғары бетон өнімдері мен кірпіш даярлау үшін пайдаланылады. Таза
молекулалы кремний ор- кварц құралдар жасауда қолданылады. Құрамында металдар
ганикалық қосылыстар.
силициді бар құймалардан жоғары температура мен қышқыл-
Керамика дарға төзімді жартылай өткізгіш материалдар дайындайды.
(ceramics) – отқа төзімді Болашақтың материалы кремний карбиді болып табылады,
заттардан жасалған ма- оның жартылай өткізгіш ретінде пайдаланылуы жоғары сапалы
териалдар мен бұйымдар монокристалдарды алу күрделі болуына байланысты қиындық
(саз, металдардың кар-
бидтері мен оксидтері). туғызады. Ерімейтін силикаттар керамика, фарфор жасауда
пайдаланылады. Гранит және басқа да күрделі силикаттар құ-
рылыста қолданылады.

160