Page 164 -

Адам ағзасы шамамен 11.1 Адам ағзасындағы
60% судан тұрады.
Осы тұжырымға химиялық элементтер
сәйкес адам азасында
қандай екі элемент
көп екенін анықта. 1-ТАПСЫРМА
Адам ағзасында және 1. Ақ қағазға бастырылып, қиылған адам сұлбасын адам денесінің
өсімдіктерде қандай негізін құрайтын элементтердің: O, C, H, N, Ca, P, К, S, Cl, Mg, Fe,
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
элементтер бар? Na пайыздық үлесі бойынша түрлі түсті етіп боя. Ол үшін берілген
кестені пайдалан.
2. Өз салмағыңды өлше. Ағзада кездесетін элементтердің пайыздық
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
мөлшерін ескере отырып, өз денеңдегі элементтердің массасын
анықта.

Адам ағзасында табиғатта кездесетін 94 элементтің 80-нен
ТІРЕК СӨЗДЕР: астамы анықталған. Олар ағза құрылымын түзетін және хи-
миялық реакцияларға қатысатын заттардың негізгі құрамбөлігі
■ биогенді элементтер
болып табылады. Адам денесінің масса бойынша шамамен
■ дәрумендер
99%-ын алты элемент: оттек, көміртек, сутек, азот, кальций
■ нәруыздар
және фосфор құрайды.
■ майлар
Химиялық Ағзадағы Химиялық
■ көмірсулар Ағзадағы үлесі/ %
элементтер үлесі/ % элементтер
■ метаболизм Оттек 65 Калий 0.23
■ авитаминоз Көміртек 18,5 Күкірт 0.16
Сутек 9.5 Хлор 0.1
Азот 3.2 Натрий 0.08
Кальций 1.5 Магний 0.05
Фосфор 1 Темір 0.006

ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС. Сүйек құрамындағы кальцийді анықтау.
Сүйек құрамындағы кальцийді анықтауға тәжірибе жүргіз.
2-ТАПСЫРМА
1. Адам ағзасындағы кальций, фосфор, калий, натрий, темір, магний
химиялық элементтерінің қызметі, олардың азық-түлік құрамын-
дағы мөлшері көрсетілетін кесте сыз.
2. Талқылау барысында элементті анықтап, оның адам ағзасындағы
атқаратын қызметін ата.
Тірі ағзаның тіршілігіне су және органикалық биомолеку-
лалар: нәруыздар, көмірсулар, майлар және дәрумендер өте
қажет. Ересек адам ағзасы орта есеппен 65% судан тұрады. Су
ағзада біркелкі таралмаған. Адам миы шамамен – 90%, қан –
82%, өкпе 90% судан тұрады.

▲ Сүйекте кальций
жетіспегенде
болатын өзгеріс

164