Page 79 -

ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС. Ерітінді ортасын рН мәні бойынша анықтау.
Электролиттер ерітінділеріндегі орта реакциясын зертте: хлорсутек
қышқылы, сірке қышқылы, натрий гидроксиді, аммиак (ер.), калий хлориді.
Ерітіндінің ортасын анықтау үшін әртүрлі индикаторларды, сонымен қатар
әмбебап индикаторды пайдалан. Эксперимент нәтижесінің негізінде элек-
тролиттің күші туралы қорытынды жаса (pH мәні бойынша).
4-ТАПСЫРМА. Күшті қышқыл күшті негізбен әрекеттескенде тұз түзіледі.
мен орта сипаттамалары арасындағы байланысты анықта: қышқылдық, ҰСҚА
Алынған тұздың ерітіндідегі ортасы бейтарап (pH ~ 7) болады. Егер қышқыл
немесе негіз әлсіз электролит болса, онда тұз ерітіндісінің ортасы әлсіз
қышқылды немесе сілтілі болуы мүмкін (кестеде берілгендей).
Тұздардың сулы ерітінділерінің ортасы
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Тұз ерітіндісінің ортасы Тұз ерітіндісінің pН мәні
Негіз
Қышқыл
күшті
~ 7
бейтарап
күшті
әлсіз
қышқыл
күшті
~ 3–5
ЖОБАЛЫҚ Н
сілтілі
~ 9–11
күшті
әлсіз
Осы қағиданы пайдалана отырып, берілген тұздардың ерітінділері
сілтілік немесе бейтарап. Дұрыс жауапты белгіле. Бос торкөздерге сәйкес
белгілерді қой 3, 7.
a) Na CO қышқылдық ▭ сілтілік ▭ бейтарап ▭
2 3
ә) NH Br қышқылдық ▭ сілтілік ▭ бейтарап ▭
4
б) KNO қышқылдық ▭ сілтілік ▭ бейтарап ▭ СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
3
в) K S қышқылдық ▭ сілтілік ▭ бейтарап ▭
2
Ағзаның қалыпты тіршілігі
үшін ағзаның ішкі ортасы-
ның рН мәні тұрақтылық
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
сақтауы қажет. Қанның pH
1. Қай тұжырым ерітіндідегі әлсіз қышқылдың қасиеттерін сипатта- мәні 7.36–7.42 арасында
майды? болуы керек. Бұл көрсет-
A. Натрий гидроксидімен тұз түзеді. кіштің тіпті 0.1-ге өзгеруі
Ә. Ерітіндідегі рН мәні 8-9 шамасында болады. ауыр патологияны дамы-
Б. Қышқылы тұз түзеді. туы мүмкін.
В. Натрий карбонатымен әрекеттесіп, көмірқышқыл газын түзеді.
2005 жылы Калифорния
2. Берілген тізімнен күшті және әлсіз электролиттерді таңда: натрий университетінің ғалым-
нитраты, күкіртсутек қышқылы, барий гидроксиді, натрий карбо- дары мен Ресей Ғылым
наты, азот қышқылы, азот қышқылы, иодсутек қышқылы, хром (III) академиясының Катализ
сульфаты, мырыш хлориді, күкіртті қышқыл. Күші орташа электро- институтының ғалымдары
литтерді әлсіз электролиттерге жатқыз. «суперқышқыл» синтез-
3. Әрбір 200 молекуланың кейбірінің 8 электролиті иондарға ыды- деп алды. Карборан қыш-
райды. Осы электролиттердің электролиттік диссоциациялану дәре- қылының формуласы –
жесін есепте. Осы электролиттерді қай топқа жатқызуға болады, H(CHB Cl ), ол концентрлі
11
11
күштіге ме, әлсізге ме? күкірт қышқылынан мил-
лион еседей күшті.

79