Page 139 -

4-қадам. Денелердің соқтығысудан кейінгі жалпы импульсі: →
υ
p' = ( m + ) = ( m + ) m υ = m υ Бұдан p'=p екенін, импульс- a
11
m
mu
.
1 2 1 2 m + m 11
1 2
тің сақталу заңы орындалатынын көреміз.
5-қадам. Денелердің соқтығысудан кейін бірге қозғалғандағы жалпы
( m + ) 2
m u
кинетикалық энергиясы: E' = 1 2 . 7.32-сурет.
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
2
6-қадам. Денелердің осы әрекеттесу кезіндегі кинетикалық энергияла-
рының өзгерісін анықтайық. 1-ТАПСЫРМА
1 (
m υ 2 m + ) 2
m u
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Энергияның сақталу заңынан E=E'+Q немесе 11 = 2 + Q. Бастапқыда тыныш тұрған
m u
m υ 2 ( m + ) 2 2 2 қайықтағы адам көпір-
Q = 11 − 1 2 . ге қарай 2,5 м/с жыл-
2 2 дамдықпен секіргенде
7-қадам. Енді бірінші дененің кинетикалық энергиясының соқтығысу (7.32-сурет), қайық та
кезінде «жоғалған» бөлігін анықтайық: қозғалысқа келді. Адам-
m υ 2 ( m + ) 2 ның массасы 50 кг, ал
m u
11 − 1 2 ( m + ) 2
Q = 2 2 =−1 1 m u ; u = m υ қа йықтың массасы 70 кг.
2
11 екенін ескерсек,
E m υ 2 m υ 2 m + m Қайық қандай жылдам-
11 11 1 2 дыққа ие болды?
2
( m + ) 2
m m υ
Q 1 2 1 1 m m
=−1 =−1 1 = 2 .
E m ( m + ) 2 m + m m + m 2-ТАПСЫРМА
υ
2
m
11 1 2 1 2 1 2
Горизонталь 25 м/с жыл-
Денелер соқтығысу кезінде деформацияланады да, серпімділік күші
жұмыс атқарады. Тұйық жүйедегі өзара әрекеттесу кезінде энергия жоғал- дамдықпен ұшып келе
майтыны белгілі. Дененің кинетикалық энергиясының «жоғалған» бөлігі жатқан снаряд масса-
осы жұмыстың жасалуына жұмсалады. лары 1 кг және 2 кг бо-
латын екі жарықшаққа
 m  2
М
10кг   бөлінді. Ауа кедергісін
ra 10
м м  c  ескермеген жағдайда жа-
Есептелуі: p=10 кг ∙ 10 =100 кг ∙ =100 Н ∙ с ; E = = рылғанға де й інгі снаряд-
500 Дж ; с с 2
тың импульсін анықта.
M M
ra ⋅
ra ⋅10
10 кг 100 кг
u = c = c = 4 M ;' ra +15кг M = 1 000 ra ⋅ M = 100 H c⋅ ;
кг
p = (10кг
ra) ⋅ 44
ra
10 кг ra 25 кг c c c 3-ТАПСЫРМА
ra + 15 кг
 M  2 8 м/с жылдамдықпен
(10кг ra) ⋅ 4  25кг M ⋅M қозғалып келе жатқан

ra + 15кг
ra ⋅16
E' =  c  = c 2 =200 Дж ; массасы 35 2т вагон ты-
m υ 2 m ( 2 + ) 2 2 m υ 2 ( m + ) 2 m υ 2 ( m + )
m u
m u
m u
(
m + )
2
1
11
11 − 1 2 ( m + ) 2 11 − 1 2 m + ) 2 − ныш тұрған массасы 65 т 2
m υ
Q 2 2 1 m u 200 Дж 11 2 (Q m u 2 m υ 1 m u m υ
2Q
2 2
2
2
=−
=−
u =
=−
11
1
1
;
1
= - ні екі жолмен есептей аламыз: = = ; u = = 0,6 немесе 1 = = вагонға соқтығысты. Екі ; u = 11
m + υ
2
E m υ 2 m υ E 500 Дж m 2 E m υ 2 m υ 2 m + m m υ 2 m + m
1 m
1 соқтығысудан
11 11 11 2 11 вагонның 2 11 1 2
11
15 кг 2 15 2 кейінгі жылдамдығын
2
= = 0,6. 2 ( m + ) 2
10 кг+15 кг 25 m υ − 1 m u анықта. Жүйенің кинети-
2
11
m u
Q 2 2 ( m + ) 2 m υ калық энергиясы неше есе
2
1
1
Пайызбен есептегенде: = =60 %. =− ; u = 11
m
E m υ 2 m υ 2 m + кеміді?
11 11 1 2
2
Жауаптары: 1) 100 Н ∙ с ; 2) 500 Дж ; 3) 4 м/с; 4) 100 Н ∙ с ; 5) 200 Дж ;
6) 60 %.
139