Page 83 -

Минус таңбасы, үйкеліс күшінің қозғалысқа қарсы бағытталғанын біл- СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
діреді.
3­қадам: Үйкеліс коэффициентін (4.10) формуладан табамыз: Адам денесінде қозғал-
F малы буындардың мем-
μ = үйк . браналары бар, олар си-
mg новиалды сұйық деп ата-
2
мұндағы g = 10 м/с ­қа тең. латын сұйықтық бөледі.
0,1 Н Ол сү йектер арасындағы
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
μ = = 0,1.
0,1 кг ∙ 10 м/с 2 үйкелісті азайтады. Ал бұл
мембраналар тозған кез-
4-қадам: Массасы 200 гр мұз кесегінің сырғанап өткен жолын анықтау де оны металмен (титан
формуласын қорытып шығарайық: не таттанбайтын болат)
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
υ 2 −υ 2
s = 0 ; немесе пластикпен (поли-
2 a этилен) алмастырады.
F –mg
a = үйк = = ­μg;
m m
Бұдан,
υ 2
s = 0 ; формуласын аламыз, яғни сырғанау жолы дененің массасына
2 µ g F
тәуелді емес. Мұз кесегі 50 м жолды сырғанап өтеді. K
Жауабы: F = ­0,1 Н; μ = 0,1; s = 50 м. Массаға тәуелді емес.
үйк

СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР

1. Үйкеліс күші неліктен пайда болады?
0
2. Статикалық үйкелістің модулі мен бағыты неге тәуелді? Оның υ
мәнінің өзгеру шегі қандай?
4.30­сурет. Ортаның
3. Сырғанау үйкеліс күші дене жылдамдығын арттыра алады ма? кедергі күшінің
жылдамдыққа
4. Тыныштық, сырғанау және домалау үйкеліс коэффициенттерінің
арасындағы тәуелділік қандай? тәуелділік графигі
5. Неліктен пойыз қозғалмас бұрын артқа қарай қозғалады?

6. Екі парашютші араларына бірнеше секунд салып секіреді. Олар
акробатикалық трюк орындау үшін бір­бірінің қолынан ұстау керек.
а) егер олардың бірінің массасы екіншісінен үлкен болса, қайсысы
бірінші секіру керек?
ә) егер екеуінің массасы бірдей болса ше?
7. Мотоцикл дөңгелегі мен жол арасындағы үйкеліс коэффициенті
0,8­ге тең. Мотоциклдің тежелу жолы 26 м­ге тең болса, оның
бастап қы жылдамдығы қандай болғаны?
8. Шаңғы тебуді үйренушілерге арналған арнайы көлбеу жазықтық
бар. Жазықтық үстінде ешкім әрекет етпесе, шаңғышы тыныштықта
тұрады, ал итеріп жіберсең, тұрақты жылдамдықпен қозғалады.
Шаңғы мен көлбеулік арасындағы үйкеліс коэффициенті 0,35­ке
тең. Көлбеулік бұрышын анықта.

83