Page 85 -

2-кесте 1-ТАПСЫРМА

Шана материалдық нүкте деп Қандай күштер пайда
Күш Не әсер етеді? қарастырылады да, күштерді болады?
бір нүктеге түсіреміз • Массасы үлкен денелер
→ – тарту күші Мотоцикл →
a
F → (ғаламшарлар, серіктер,
T N →
mg – ауырлық күші → F T кометалар) өзара әсерлес­
→ Жер F кенде ...
x ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
F – үйкеліс күші y α
y
→ • Қабырғаға сатыны тіреп
N – тіректің реакция Қар → қойғанда ...
күші mg
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Жер 4.32­сурет • Жүк мәшинесінің үстін-
дегі қатты дене инерция
әсерінен қозғалғанда ...



  Екіншіден, Ньютонның екінші заңын есімізге түсірейік: • Мұз бетінде конькимен

F
ma
F
ma = = ma = , мұндағы F= – денеге түсірілген барлық күштердің сырғанағанда ...
векторлық қосындысы: • Дененің тығыздығымен
ma = F + mgN F+ + Y салыстыруға болатын сұ­
T
йық пен дене өзара әсер-
Векторлық қосындыны олардың координата осьтеріндегі лескенде ...
құраушыларының (проекцияларының) алгебралық қосынды- • Мотоциклшінің қозға-
сына ауыстыруға болады. Екі өлшемді координаталар жүйе­ лысында ...
сіндегі күштердің проекциясын (құраушыларын) анықтаймыз.
Әр координата осі үшін Ньютонның екінші заңын жазу керек.
Ал егер дене бірқалыпты қозғалатын болса, онда денеге әсер
ететін күштердің векторлық қосындысы 0­ге тең болады.
3-кесте
Күш векторларының
Вектордың басы мен ұшынан координаталар осіне
құраушыларын қалай
перпендикулярлар түсіреміз. y
анықтаймыз?
→
Координаталар F y F T
Координаталар осінің басын вектор басына
жүйесін қалай α
орналастыру керек.
орналастырған дұрыс? F x
x
Күш құраушыларын α бұрыш үшін:
күш векторының 4.33­сурет
F = F cosα;
модулі арқылы қалай x Т
өрнектеу керек? F = F sinα
y
Т
Ox координатасы үшін:

ma = (F ) +(F )
т x ү x
мұндағы, ma = ma; (F ) = F cosα; (F ) = ­F = –μN.
x т x т ү x ү
Oy координатасы үшін: ma = (F ) +mg +N
y т y y y
мұндағы, ma = 0; (F ) = F sinα; mg = – mg; N = N.
y т y т y y

85