Page 10 -
P. 10

1.2  Биологиялық нысандардағы

                                                көмірсулар


            Биологиялық
            нысандардағы                   Табиғатта қанттардың алуан түрі бар және олар әртүрлі
                    ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
            көмірсулардың              химиялық және биологиялық қасиеттерге ие. Редуцияланатын
            болуын қалай               қант (еритін) - бұл тотықсыздағыш ретінде әрекет етуі мүмкін-
            анықтауға болады?
                                       дігі бар қант. Тотықсыздағыш қанттардың химиялық қасиеттері
                                       диабет және басқа да аурулар кезінде рөл атқарады, сондай-ақ
           ТІРЕК СӨЗДЕР:               кейбір азық-түлік өнімдерінің маңызды құрамдас бөлігі болып
   Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
                                       табылады. Редуцияланатын қанттардың болуын сапалық немесе
           ■  Бенедикт ерітіндісі
                                       сандық анықтау үшін бірнеше тест бар.
           ■  йод тестісі
                                       Практикалық жұмыс. Бенедикт және йодтың 5%-дық ерітіндісін пайда-
           ТАЛҚЫЛАУ. Мына фак-         ланып, биологиялық нысандарды көмірсулардың болуына тестілеу.
           тілерді түсіндір.

           1. Неліктен ұзақ шайнағанда
           нанның дәмі тәтті болады?
           2. Көмірсулар қарапайым
           және күрделі болып бөлі-
           неді.  Қарапайым  көмір-
           сулар  жасушада  және
           ағзада тез жұмсалады, ал
           күрделілер - жинақталады.
           Бұл  ақпарат  артық  сал-
           мақтан  арылуға    немесе
           салмақ қосу үшін қалай же   ▲  Бенедикт тестісінің нәтижесі     ▲ Йод тестісінің крахмалмен нәтижесі
           неліктен көмектесе алады?


            ЗЕРТТЕУ.
            Суретте  бейнеленген
            өнімдерді не біріктіреді?
            Анықтамалық материал-
            дарды пайдалана оты-
            рып,  суретте  берілген
            өнімнің  қайсысында
            аталған заттың ең көп
            мөлшері  кездесетінін      ▲  Бенедикт тестісін жүргізу сызбасы
            анықта.
                                       Көмірсулар

                                           Көмірсулар тірі ағзалар үшін ең қолжетімді энергия көзі
                                       болып табылады. Көмірсулардың жай және күрделі екі түрі
                                       болады. Жай көмірсуларға әсіресе жеміс–жидектерде мол
                                       глюкоза, фруктоза, галактоза жатады. Глюкоза ерітіндісіне Бе-
                                                                          0
                                       недикт ерітіндісін қосып, 70-80 С-та қыздырған кезде ерітінді
                                                                                +
                                       қызыл сары түске боялады. Себебі, Сu  ионы Сu  ионына дейін
                                                                                           +
                                                                                2
           10
   5   6   7   8   9   10   11   12   13   14   15