Page 114 -

тәжірибелі қақпашы визуалды ақпаратты өте тез талдауға бе-
4. Сызғышты тастамас
бұрын 5-ке дейін санай- йімделгендіктен, доптың қайдан тебілгенін басқалардан бұрын
тыныңды ескерт. анықтайды.
5. Сызғышты таста. Реакция жылдамдығының жоғары болуы көп жағдайда
6. Көршіңнің сызғышты жеңіске әкеледі. Реакция жылдамдығын жаттығу арқылы арт-
ұстаған қашықтығын өл-
36Қ НҰСҚА
шеп, кестеге толтыр. тыруға болады.
7. Тәжірибенің нәтижесін Шаяндардың жауап реакциясы 6 мс, кальмарларда 50-75
кестедегі деректермен мс. Жануарлардың жауап реакциясының жылдамдығы жүйке
салыстырып, көршіңнің жүйесінің даму деңгейі, дене мөлшеріне байланысты. Дене
реакция жылдамдығын мөлшерінің шағын болуы импульстің таралу жолын қысқарту
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
анықта.
8. Тәжірибені 4 рет қайтала. арқылы жауап реакциясын жылдамдатады. Нейрондардың
Басында 5-ке дейін санаған миелинмен қоршалуы импульс жылдамдығын бірнеше есеге
болсаң енді 3-ке, одан кейін арттырады. Екі нейрон арасындағы синапс санының көп болуы
2-ге дейін сана. жылдамдықты арттырады. Жауап реакциясының жылдамдығы
Талқылау сұрақтарына неғұрлым жоғары болса, ағзаның тірі қалу мүмкіндігі соғұрлым
жауап бер.
1. Тәжірибені қайталаған жоғары болып табылады.
кезде жауап реакциясы-
ның жылдамдығы артты Тәжірибе Сызғыштағы Сызғыштағы
ма? қашықтық (см) қашықтық (см)
2. Оң және сол қолдың саны Шулы ортада Тыныштықта
ЖОБАЛЫ
жауап реакцияларын са- 1 25 18
лыстыр.
3. Адамдағы басқа сезім- 2 38 15
дерді қоса отырып, 3 22
тәжірибені қалай терең- 4 31 24
детуге болады? 5 38 13

ТАЛҚЫЛАУ. Ғалымдар Орташа мәні 33,6 18,4
жертесердің жауап реак-
циясының жылдамдығы ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР
пілге қарағанда 100 есе
жылдам екенін анықтады. 1. Жауап реакциясының жылдамдығын қалай арттыруға болады?
Бұның себебі неде? 2. Не себептен жауап реакциясы саналы әрекет болып табылады?
3. Жауап реакциясының жылдамдығының жоғары болуының ағза
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
тіршілігі үшін маңызы неде?
Дыбысқа жауап реакциясы
120-180 мс, тұздыны сезуге КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Суперкүш. Анджела Кавалло ұлын басып қалған
310 мс, ащыны сезуге 1080 машинаны итеріп, жылжытты. 1964 жылы шевролет көлігін жөндеуден өт-
мс, температура әсеріне кізіп жатқан ұлын дөңгелегінен шығып кеткен автокөлік басып қалды. Ұлына
280-1600 мс, аралығында төнген қауіпті сейілту үшін автокөлікті бірнеше санти метрге жылжыту қажет
жүзеге асырылады. болды. Бұл көліктің салмағы кем дегенде екі тонна екенін ескерсек, бұл - ай-
тарлықтай ерлік. Неге біз мұндай ерлікті жайбарақат кезде жасай алмаймыз?
ЕСІҢДЕ САҚТА!
Тітіркендіргіш=>
Рецептор=>Сезгіш ней-
рон=>Жұлын= >
Қозғалтқыш нейрон =>
Эффектор= >Жауап

114