Page 116 -

1-ТАЛҚЫЛАУ. Не се- генге де йінгі уақытын анықтау үшін шеңбердің ұзындығын өлше. Осы екі
бептен рефлексті тексеру өлшемді пайдаланып импульстің жылдамдығын есепте. Импульстің жүріп
арқылы физикалық және өтетін жолының ұзындығын анықтау үшін қолдың басынан орталық жүй-
неврологиялық зерттеулер ке жүйесіне дейін және одан қолға дейінгі ұзындықты өлшеп, жоғарыда
кезінде адамның денсау- алынған нәтижені пайдаланып ағзадағы импульстің жылдамдығын есепте.
лығын анықтау үшін реф- Бұл жылдамдық шынайы импульстің жылдамдығымен бірдей ме?
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
лекстерді тексереді?
Рефлекс доғасы

Тітіркендіргіш – рецептор қабылдайтын сыртқы ортаның
әсері. Оған ағза рефлекс түрінде жауап қайтарады. Рефлекстік
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
үдерістерді рефлекс доғасы басқарады. Рефлекс доғасы өте тез
2-ТАЛҚЫЛАУ. Рефлекс
доғасындағы қозғалтқыш әрі автоматты түрде жауап қайтаратын, туа біткен жүйкелік жол.
нейронның зақымдалуы- Тітіркендіргіштен қабылданған сигнал сезгіш нейроннан аралық
ның салдары қандай? нейрон арқылы қозғалтқыш нейронға жетеді. Бұл импульстің
нейроннан нейронға немесе мүшеге өту жолы. Сезгіш нейрон
3-ТАЛҚЫЛАУ. Неліктен тітіркендіргіштің әсерінен рецептор арқылы алған сигналды ор-
рефлекс доғасындағы талық жүйке жүйесіне өткізеді. Сезгіш нейрон аффектор болып
нейрондардың орналасуы
тітіркендіргішке жауапты табылады. Орталық жүйке жүйесіндегі аралық нейрон сезгіш
жылдамдатады? нейронды қозғалтқыш талшықтағы нейронмен байланыстырып
тұрады. Қозғалтқыш нейрон арқылы сигнал мидан эффекторға
жетеді. Тітіркендіргіштің әсеріне қозғалыс арқылы жауап қай-
таратын мүшені эффектор дейді. Бұл қозғалыс бұлшық еттің
жиырылуының нәтижесінде жүзеге асырылады. Кейде бұлшық
еттің орнына бездер әрекет жасауы мүмкін. Сонымен рефлекс
доғасы рецептор, сезгіш, аралық, қозғалтқыш нейрондардан
және эффектордан тұрады.

3-ТАПСЫРМА. Адамда кездесетін түрлі рефлекстерді зерттеп, рефлекстің
өту жолдарын анықта.

ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР

СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
1. Спортшыларда рефлекс жылдамдығы жоғары болуы тиіс пе? Се-
Адамның беті сумен жа- бебін түсіндір.
насқанда пайда болатын 2. Әйел және ер адамдарда рефлекс жылдамдығы әртүрлі ме? Тек-
ерекше рефлекс болады. серіп көріп, дәлелдер келтір.
Бұл суда қалықтау (дай- 3. Рефлекстің адам ағзасы үшін маңызы неде?
винг) рефлексі. Оның
нәтижесінде жүректің КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Кез келген бір роботтың жұмысы мысалында оның
соғу жиілігі кеміп, оттектің істеу кезеңдеріне сипаттама беріп көр. Оның жұмысы рефлекс доғасының
шығуы азайтылады. Бұл жұмыс қағидатына негізделетінін дәлелде.
адамның суға батып ке-
туінен сақтандырады.

116