Page 179 -

Жынысты анықтаудың си- ▲ Жынысты анықтау
рек те болса кездесетін фе-
нотиптік жолы бар. Мұндай
жағдайда ұрықтың жынысы-
ның анықталуына генотип
анықтайтын графикті пайдаланып, температураның жынысты анықтауға ҰСҚА
қатыспайды, қоршаған орта
факторлары әсер етеді. Мы-
салы, теңіз құрты бонеллияның су түбіндегі тастарға бекінетін
дернәсілдерінен аналық құрттар шықса, аналықтың денесінде
бекініп тіршілік ететін ұзындығы 1-3 мм болатын аталық құрт-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
тар дамиды. Бұл аналық құрттардан бөлінген гормондарға
негізделеді. Гермофродитті балықтардың уылдырықтарынан
шыққан ұрықтың жынысын анықтауға судың температурасы,
рН ортасы, қоректік заттардың мөлшері қатысады.
ӨЗІҢДІ ТЕКСЕРОБАЛЫҚ Н
1-ТАПСЫРМА. Жорғалаушылардың жұмыртқасы басылып шығатын
температура жынысты анықтауға әсер етеді. Жорғалаушылар жынысын

Табақша ұлудың (Crepidula
әсерін сипатта. СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
fornicata) жынысын
анықтау туралы ғылымда
қызықты дерек белгілі. Та-
бақша ұлулар колониялы
ағзаларға жатады. Олар
100
Қызыл құлақты Миссисипи бірінің үстіне бірі отырып,
тасбақа
Жыныстық қатынас (% аталық) 50 ралары ылғи колонияның
аллигаторы
пирамида түзеді. Жас да-
75
үстіңгі жағына орнығады.
Олар тек аталық дара бо-
лып келеді. Кейіннен ата-
лықтардың жыныс жүйесі
25
жойылып, олар аналық
ағзаға айналады. Жаңа
0
Жоталы тасбақа қоныс танған аталық ана-
лықты ұрықтандырады.
22 24 26 28 30 32 34 36 Табақша ұлулардың дара-
Ж нысты да болып үлгереді.
Температура (С�)
лары өз тіршілігінде екі жы-

1. Жыныс хромосомалары мен аутосомалардың арасында қандай
айырмашылық бар?
2. Қандай жынысты ағзалар гомогаметалы және гетерогаметалы бо-
лып табылады? ЕСІҢДЕ САҚТА!
3. Жынысты анықтаудың генотиптік түрін түсіндір.
4. Табиғатта жынысты анықтаудың тағы қандай түрлері бар? Жауа- Сүтқоректілердің жынысы
быңды мысалдармен түсіндір. аталық гаметаның жыныс
5. Температура жынысты анықтауға қалай әсер етеді деп ойлайсың? хромосомалары арқылы
анықталады.

179