Page 26 -

2.2 Қоректік заттардың сіңірілуі

Қоректің ағзаға
сіңірілуі – күрделі Аш ішектің құрылысы
үдеріс. Қоректік
заттарды Асқорыту бұл – тағамның механикалық және химиялық
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
сіңіруге ішек қалай өңделуі. Тағамды механикалық өңдеуге тіс, тіл, асқазан қатысса,
бейімделген?
химиялық өңдеуге ерекше белсенді нәруызды заттар – фер-
менттер қатысады. Өңдеу барысында тағам құрамындағы
ТІРЕК СӨЗДЕР: күрделі органикалық заттар ферменттердің көмегімен ұсақ
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
бөлшектерге, яғни жай заттарға ыдырайды. Қоректік заттардың
■ қорыту
жай заттарға ыдырауы – аса маңызды үдеріс. Себебі олар жай
■ абсорбция
зат ретінде ғана ішек эпителийінен қанға сіңіріліп, ағзадағы
■ сіңірілу әрбір жасушаға жеткізіледі.
■ ассимиляция Аш ішектің ішкі шырышты қабаты толқынды қатпарлар
■ бүр түзеді. Қатпарлардың сыртқы беті бір қабатты эпителий ұлпа-
сымен қапталып бүрлер жасайды. Бүрлердің жеке жасушала-
■ микробүр
рының мембранасы ұсақ микробүрлерден құралады. Бүрлер
қорытылған қоректі сіңіруге бейімделген. Шырышты қабаттағы
қатпарлар мен бүрлер ішектің ішкі беттік ауданын бірнеше есе
ЗЕРТТЕУ
ұлғайтады. Нәтижесінде қоректің бүрлермен жанасу деңгейі
Аш ішек үш бөлікке бөлі-
неді: он екі елі ішек, аш артып, қан мен лимфаға қорек жақсы сіңіріледі.
ішек және мықын ішек.
Интернет-ресурстар- Қоректің сіңірілуі
ды пайдалана отырып,
аш ішектің әр бөлігінің Абсорбция (сіңірілу) – бүрлерді құрайтын жасушалардың
құрылысын зертте және мембранасы арқылы қоректік заттардың қан мен лимфаға өтуі.
олардың құрылысы сіңу Бүрдің ішкі бетінің дәл ортасында лимфа тамыры, оның сыртын
қызметімен өзара бай-
ланысты екенін анықта. қоршап қалың капиллярлар торы орналасады. Ферменттердің
көмегімен ыдыраған аминқышқылдары мен глюкоза қанға
сіңіріледі, ал майлардың ыдырау өнімдері лимфа капиллярла-
рына өтеді. Басқа да заттар дәрумендер, минералды заттар, су
бауыр қақпа венасы арқылы бауырға, одан кейін ағзадағы қа-
жетті жерлерге тасымалданады. Бауырда қандағы артық глюкоза
күрделі көмірсу – гликогенге айналады. Қарапайым қоректік
заттар диффузия көмегімен концентрациясы жоғары ортадан
концентрациясы төмен ортаға тасымалданады. Әрі қарай қанмен
жасушаларға жеткізіліп, ағзаға қажетті заттар синтезделеді. Бұл
1-ТАЛҚЫЛАУ. Жасұ- үдеріс ассимиляция деп аталады. Сіңірілу барысында ішектің
ныққа асқорыту жолын-
дағы ферменттер әсер бірыңғай салалы бұлшықеттері жиырылып, қоректің қан мен
етпейді. Бірақ тоқ ішекке лимфа капиллярларына өтуіне мүмкіндік жасайды. Тоқ ішекке
келгенде ыдырау жүреді. өткен қоймалжың заттың құрамындағы су қанға сіңіріліп, ағзаға
Тоқ ішекте жасұнықтың қайтарылады. Қорытылмаған қалдық заттар тығыздалып, нәжіс
ыдырауына не әсер етеді түрінде ағзадан тік ішек арқылы сыртқа шығады.
деп ойлайсың?

26