Page 29 -

немесе одан да көп мономерлерінің арасындағы байланыс- ЗЕРТТЕУ
тарды үзіп, көмірсуларды гидролизге ұшыратады.
Эксперимент жүргіз.
Қатты тағам өнімдерін
Нәруызды ыдырататын ферменттер бөліктерге кесіп, оны
блендерде бірнеше се-
Нәруыздардың негізгі бөлігі асқазанда пепсин, гастрик-
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
син ферментінің көмегімен ыдыраса, аш ішекте нәруызға кунд бойы баяу режим-
де ұсақта. Содан кейін
трипсин, хемотрипсин әсер етеді. Нәруыздарды ыдырататын тоқтатып апельсин шы-
бұл ферменттер протеазалар тобына жатады. Пепсин (грек. рыны (қышқылы) және
pepsis-асқорыту) асқазанның қабырғасындағы шырышты қа- аздап су (ферменттер)
қос. Жоғары жылдам-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
баттың фермент бөлінетін жасушаларынан түзіледі. Гастриксин дықпен блендерді іске
(грек.gastros-асқазан) қызметі мен құрылысы жағынан пепсинге қос. Өз бақылауыңды
+
ұқсас. Оларды белсендендіруге Н ионы, яғни тұз қышқылы сипатта және талқы-
(НCI) қатысады. Ол да асқазанның шырышты қабаттағы қышқыл ла. Шырын мен су қо-
бөлетін жасушалардан түзіледі. Асқазан сөлінің құрамында сылғаннан кейін қандай
өзгерістер болды? Бұл
нәруызды ыдыратуға қатысатын басқа да ферменттер болады.
үдерісті асқорытумен
өзара қалай байланы-
Майларды ыдырататын ферменттер
стыруға болады.
Майдың ыдырауы асқазан сөліндегі аздаған мөлшердегі
липазаның әсерінен басталады. Бірақ майдың негізгі ыдырауы
ұйқы безінен бөлінетін липазаның көмегімен аш ішекте жүзеге ИНСТРУКЦИИ
К ТЕХНИКЕ
асады. Майлар май қышқылы мен глицеринге дейін ыдырайды.
БЕЗОПАСНОСТИ
Өнім
Субстрат Блендермен жұмыс істеу
(сахароза) кезінде абай бол!

Фруктоза Глюкоза
Белсенді СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
орталық
Ананас – протеаза тобы-
ның ферменті – бромелай-
Фермент-
субстраттық нға бай дәмді тропикалық
(сахараза)
кешен жеміс. Бромелайн қатты
етті жұмсарту үшін және
ферменттік жеткіліксіздігі
бар адамдардың асқоры-
▲ Асқорыту ферменттерінің Фермент туын жақсарту үшін қолда-
жұмыс істеу механизмі нылады.

1-ТАПСЫРМА. Ферменттің жұмыс істеу механизміне берілген тірек сыз-
баны пайдаланып сахарозаның аш ішекте ыдырау механизмін сипатта.

Органикалық заттардың ыдырауы

2-ТАПСЫРМА. Асқорыту мүшелерінде органикалық заттардың ыдырау
үдерісін нақты ферменттерді пайдалана отырып түсіндір. Ол үшін кестедегі
мәліметтер мен берілген тірек сызбаны пайдалан.

29