Page 28 -
P. 28

2.3  Асқорыту ферменттері


            Кейбір адамдар
            астың қорытылуын           Асқорыту ферменттері
            жеңілдету
            үшін қосымша                   Біздің асқорыту мүшелерімізде көптеген биохимиялық
                                                                    Он екіНҰСҚА
            препараттар                үдерістер үздіксіз жүріп жатады. Осы үдерістердің қалыпты
            қабылдап жатады.
            Неліктен деп               жүзеге асуы үшін биологиялық белсенді заттар – асқорыту
            ойлайсың? Ол қандай        ферменттері жұмыс жасайды. Ферменттер биологиялық
            заттар болуы мүмкін?       катализаторлар болғандықтан биохимиялық реакцияларды
   Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
                                       бірнеше есе тездетеді, бірақ реакция соңында өздері өзгеріс-
           ТІРЕК СӨЗДЕР:               сіз қалады. Әрбір фермент арнайы бір затқа ғана әсер етеді.
                                       Ферменттің белсенді орталығы субстратқа сәйкес келгенде
           ■  ферменттер               ғана реакция жүре алады.
           ■  амилаза
           ■  пепсин                                    Ауыз қуысы
                    ЖОБАЛЫҚ
           ■  трипсин                                                          Қоректік заттар
           ■  гастрин                                                          Өңеш
                                                                 Асқазан
           ■  липаза                                     Өт қабы

           ■  хемотрипсин                                           елі ішек
           ■  биологиялық
             катализаторлар
                                                                                   Ұйқы безі
                                                     Аш ішек


           1-ТАЛҚЫЛАУ.  Хими-
           ялық катализаторлар мен
           биологиялық ферменттер
           арасындағы ұқсастықтар
           мен айырмашылықтарды
           талқыла.

                                                     Тоқ ішек
                                                                     Тік ішек
               Асқорыту жүйесіндегі
                      ферменттер
                                       Көмірсуларды ыдырататын ферменттер
                                  ▲
                                           Ферменттердің әрбір асқорыту бөлімінде әсер ететін өзінің
                                       субстраты бар. Тағам құрамындағы крахмал мен гликоген ами-
                                       лаза ферментіне субстрат болады. Нәтижесінде олар глюкозаға
                                       дейін ыдырайды. Амилаза сілекей бездерінен бөлініп, сілекей
                                       сөлінің құрамына кіреді. Тағамдағы басқа да көмірсуларды
                                       ыдырататын мальтаза, лактаза, сахараза ферменттері бар.
                                       Олар ұйқы безінен бөлінетін панкреотин сөлінің, сілекейдің
                                       және ішек сөлінің құрамында кездеседі. Көмірсулардың екі


           28
   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33