Page 30 -

ЗЕРТТЕУ Асқорыту Ферменттер Органикалық Өнім
сөлдері заттар
1. Нанды ұзақ уақыт ауыз
қуысында ұстап шайна- Сілекей сөлі Амилаза Көмірсу (крахмал) Глюкоза
са, дәмі өзгере ме? Асқазан сөлі Пепсин Нәруыз Амин
2. Амилазаның крах- қышқылдары
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
малға әсері. Ұйқы безі сөлі Трипсин, Нәруыз Амин
• Крахмалды ыстық (панкреатин) хемотрипсин Май қышқылдары
суда араластырып Ішек сөлі Липаза Көмірсу Май қышқылдары
клейстер жаса. Амилаза мен глицерин
• Оған сүзгі дәкені Глюкоза
батыр. Дәкені крах- 3-ТАПСЫРМА. Жұпта «Айқыш және нөл» ойынын ойнаңдар.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
малдан алып кептір.
• Шиге оралған Ферменттер бұл – тірі Асқазанда жүзеге Белсенді орталық, фермент,
мақтаны амилаза- ағзалардағы химиялық асатын ферментативті субстрат терминдерін
ның ерітіндісіне не- реакцияларды реакция … … … … … … . қолданып, суретті толықтыр
месе сілекейге шыла жылдамдататын
да, кепкен дәкеге өз биологиялық … .
атыңның бастапқы
әрпімен белгі сал.
• Дәкені екі алақа- Асқорытудағы Асқорыту жүйесінің қай Төменде берілген
ныңның ортасына ферменттердің бөлігінде амилазаның терминдердің ішінен
жылынғанша біраз маңызын сипатта белсенділігі артады артығын алып таста және
уақыт ұста. ................................................ ................................................ неліктен алғаныңды
• Дәкені йод ерітіндісі түсіндір: амилаза, пепсин,
бар ыдысқа жайып тұз қышқылы лактаза G ферментінің
әсері
......................................................
сал. Алдын ала Пе-
три табақшасына Егер қандай да бір Пепсин мен трипсиннің Ферменттердің F молекула
дәке батырылатын- ферменттің түрі асқорыту жолдарында гормондардан
орындары ауысуы
айырмашылығы қандай?
ағзада синтезделмесе
дай көлемде йодтың не болуы мүмкін? ........ мүмкін бе? .......................... ......................................................
сұйытылған ерітін- ............................................... ...................................................
дісін құй.
• Не байқағаныңды
және өзгеріске не ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР
әсер еткенін сипат-
та.
1. Асқорыту дегеніміз не?
2. Қоректік заттардың асқорыту жолында ыдырауының маңызы неде?
3. Крахмалды ыдырататын фермент нәруызға неліктен әсер ете алмайды?
4. Егер ұйқы безінің сыртқы секрециялық қызметі бұзылатын болса,
одан ағза қандай зардап шегеді?
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
5. Протеазалардың қандай түрлері бар?
Бір кесек етті химиялық
зертханада ыдырату үшін, КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Лизосома жануар жасушасының маңызды орга-
3-4 атмосфералық қы- ноидтарының бірі болып табылады. Бақалардың тіршілік айналымында
сымда 4 тәулік бойы 100 итшабақтардың құйрығының қысқаруы үшін лизосомалар белсенді қызмет
градустан жоғары темпе- жасайды. Оны жасушаның «Асқорыту органоиды» деп те атауға болады.
ратурада қыздыру керек. Лизосоманы осылай атаудың себебі неде деп ойлайсың?
Сондай көлемдегі ет кесегі
асқорыту жолында фер-
менттердің көмегімен 4-5
сағатта аминқышқылдары-
на дейін ыдырайды.

30