Page 42 -
P. 42

2.9  Дәрумендер жетіспеушілігінен

                                                туындайтын аурулар


            Әдетте шуақты күн
            адамның көңіл күйін        Ағзадағы дәрумен мөлшерінің өзгеруі
                    ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
            көтереді, сергектік
            сыйлайды. Бірақ                Дәрумендер өте аз мөлшерде  белсенді жұмыс жасай оты-
            кейбір адамдарда           рып, ағзаның қалыпты тіршілігін қамтамасыз етеді. Егер ағза-
            күндізгі жарық көзге       дағы дәрумендердің концентрациясында өзгерістер туындаса,
            әдеттен тыс көп
   Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
            әсер етіп, қарауға         ағза елеулі өзгерістерге ұшырайды. Ағзада белгілі бір дәру-
            мүмкіндік бермейді.        меннің болмауы авитаминозға, ал қандай да бір дәруменнің
            Түнгі уақытта              жетіспеушілігі гиповитаминозға әкеледі. Нәтижесінде ағзадағы
            көлік жарығы да            мүшелердің қызметтері бұзылып, қауіпті аурулар туындайды.
            көзді тітіркендіріп,       Гиповитаминоз көп жағдайда біртекті тағамдармен  ғана та-
            жағымсыз әсер етеді.
            Ал кешке ымыртта           мақтанудан болады. Ағзаға дәрумендердің артық мөлшері
            көзі тіпті көрмейді.       түсуінен ағзаға аса қауіп төне қоймайды, олар ағзадан зат ал-
            Неліктен осындай           масудың соңғы өнімдерімен бірге шығарылады. Бірақ А және
            белгілер байқалады         D дәрумені ағзада жинақталып, ағзаны уландыруы мүмкін.
            деп ойлайсың?
                                       Ағзада артық мөлшердегі жинақталған дәрумендер  гипер-
                                       витаминоз туындатады.
           ТІРЕК СӨЗДЕР:
                                               Мешел ауруы                   Бери-бери ауруы
           ■  авитаминоз
                                          қалыпты       мешел         бери-бери             қалыпты
           ■  гиповитаминоз
           ■  гипервитаминоз

           ■  бери-бери
           ■  құрқұлақ
           ■  ақшамсоқыр
             (гемералопия)
           ■  мешел

                                                                                 Ақшам соқыр
                                          Құрқұлақ ауруы (цинга)      қалыпты көру         ақшам соқыр


                            Дәрумен
                    жетіспеушіліктен
             туындайтын аурулар    ▲



                                       Дәруменге жол тап

                                           Лабиринтте төрт дәрумен және олардың жетіспеушілігінен
                                       туындайтын төрт ауру түрі көрсетілген.  Берілген аурулардың бел-
                                       гілеріне талдау жасай отырып, олар қандай дәруменнің жетіспеу-

           42
   37   38   39   40   41   42   43   44   45   46   47