Page 41 -

ТА ЛҚЫЛАУ. Өсімдік
D Кальций мен фосфордың Балық майында, бауырда,
(кальциферол), сіңірілуін реттейді. Сүйек жұмыртқа сарысында, құрамындағы дәрумен-
0,02-0,05 ұлпаларының қалыптасуына, күннің ультракүлгін дер тағам әзірлеген кез-
минералды заттардың сәулелерінің әсерінен де немесе ұзақ уақытқа
алмасуына әсер етеді. теріде синтезделеді. сақтағанда өзінің мөл-
Е (токоферол), Жыныс бездерінің Сиыр, шошқа еттерінде, шерін белгілі бір деңгей-
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
10-12 жұмысын, зат алмасуды өсімдік майында, де азайтады. Жеміс-жи-
реттейді, бұлшықет жұмыртқада, көгөністердің дектердің, көгөністердің
жұмысына әсер етеді. жасыл жапырағында. құрамындағы дәрумен-
К Қан ұю факторларының Ішекте микроағзалардың дерді барынша сақтап қалу
(филлохинон), синтезделуіне, қанның көмегімен синтезделеді, жолдарын ұсын.
1,5-2 ұюына қатысады шпинатта, салат
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
жапырағында,
орамжапырақта, бауырда.
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
Суда еритін дәрумендер
С (аскорбин Ағзаның иммундық Итмұрын, тәтті бұрыш, Жас жеткіншектерге де,
қышқылы), жүйесін нығайтады, қара қарақат, киви, ересек адамдарға да есте
50–100 тотығу-тотықсыздану орамжапырақ, цитрусты сақтауды жақсарту үшін
үдерісіне қатысады, стрестік жемістер және т.б. жеміс- күнделікті ас мәзіріне ба-
жағдайлардан қорғайды, жидектер құрамында.
қантамырларының лық, грек жаңғағын, қа-
қабырғасын қатайтады, рабидай нанын, бұршақ,
сүйек пен тіске беріктік үрмебұршақ, күнбағыс
қасиет береді. ма йын пайдалану ұсыны-
В тобындағы Жасушалық тыныс алу, Бидай дәнінің өскіні, күріш, лады.
дәрумендер жүрек-қантамырлары, арпа, ашытқы, бауыр,
(В1, В2, В3, асқорыту мүшелерінің жүрек, бүйрек, сиыр еті, ЗЕРТТЕУ
В6, В12) жұмысын реттейді, зат жұмыртқа, жержаңғақ,
алмасуға қатысады. Жүйке қытайбұршақ және ішектегі Дәрумендер қажет-
импульстерін өткізуге және микроағзалар синтездейді. тілігінің тәуліктік мөл-
нәруыздар, көмірсулар, май шерін зерттеп, ересек
алмасуларына қатысады. адамның теңгерімді ас
мәзірін құр.
ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР

1. Үйлестірілген тағамның маңызы неде?
2. Жануартекті тағамдарда қандай дәрумендер көп кездеседі?
3. Тек өсімдіктекті тағамдармен ғана тамақтану қаншалықты дұрыс
деп есептейсің?
4. Адам ағзасында ерекше ферменттің әсерінен А дәруменіне айна-
латын пигмент?

КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. В тобындағы дәрумендер химиялық құрамы
жағынан айырмашылықтары болғандықтан бірнеше түрге бөлінеді. Олар-
дың ағзаға әсерлері түрліше болып келеді. В тобындағы дәрумендердің
түрлерін зерттеп, олардың ағзадағы маңызды қызметтерін анықта.

41