Page 70 -

5.2 Омыртқалы жануарлар

эритроциттерінің ерекшеліктері

Орақпішінді
эритроциттер Омыртқалы жануарлардың эритроциттері
эритроцит пен орақпішін-БАЛЫҚ НҰСҚА
пішіні қалыпты
эритроциттерден Эволюция барысында омыртқалы жануарлардың эритроцит
ерекше болады. жасушаларының мөлшері біршама кішірейді. Саламандра мен
Эритроциттердің протейлердің эритроциттері – 70 мкм, бақаның эритроциттері –
пішіндері атқаратын
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
қызметтеріне әсер 23 мкм, ал адам эритроциттерінің диаметрі – 7-8 мкм.
ете ме? Эритроциттің оттекті өзіне көп байланыстыру қасиеті оның
цитоплазмасындағы гемоглобин молекуласына байланысты.
Пішіні – шартәрізді, ортасында ядросы бар бақаның ірі эритро-
ТІРЕК СӨЗДЕР:
циттерінде оттек тек жасуша мембранасына жақын орналасқан
гемоглобинмен байланыса алады. Себебі газдар эритроцит-
■ тегершіктәрізді пішін
тің ортаңғы бөлігіне өтіп үлгермейді. Демек, ірі эритроцит
■ диффузия жылдамдығы
жасушасындағы барлық гемоглобин молекулалары оттекті
■ беттік аудан
тасымалдауға қатыспайды. Эритроцит жасушалардың мөлшері
■ орақпішінді эритроцит кішірейген сайын газдардың жасуша мембранасы арқылы
диффузия жылдамдығы артады. Сонымен қатар сүтқоректі
жануарлар эритроциттерінде ядро жойылып кеткендіктен бұл
жасушаларда гемоглобин санының артуына жағдай жасалды.

Бақа мен адам эритроциттерінің ерекшеліктері

Бақа эритроциттері шар пішінді және ортасында сопақша
ядросы бар. Бақаның 1 мл қанында 0,33-0,38 млн-ға дейін
эритроциттер болады. Адамның 1 мл қанында эритроциттер
саны 13 еседей артық. Адамның қалыптасқан эритроциттерінің
▲ Қалыпты эритроцит
ЖО
және орақпішінді ядросы жойылып кетеді. Сол себепті бақаның эритроцитімен
эритроцит салыстырғанда гемоглобин молекуласының саны көп. Ядроның
ТАЛҚЫЛАУ. Қалыпты болмауы және екі жағы ойыс тегершіктәрізді пішіні көп оттек
молекуласын байланыстыруға мүмкіндік береді.
ді эритроцит газдарды бір- ТАПСЫРМА. Суреттегі деректер бойынша, адамның және бақаның эри-
дей мөлшерде тасымалдай троциттерінің құрылысын салыстыр. Адамның эритроцит жасушаларының
ала ма? Себебін түсіндір. артықшылықтарын анықта.
Сөз тіркестерін жауап беру
үшін қолдан: жасушаның Жасуша мембранасы Ядро
беттік ауданы, пішіні ка-
пиллярлар арқылы өтуге
ыңғайлы, тез қанығады.

Адам (1) мен бақа Гемоглобин
(2) эритроциттерінің молекулалары
көлденең кесіндісі ▲

70