Page 72 -

5.3 Қанның ақ жасушалары

Адамның терісі
– патогендерді Лейкоциттердің негізгі топтары
өткізбейтін қорғаныш
жабыны. Дененің Қанның шамамен 1%-ы лейкоциттерден тұрады. Лейко-
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
сілемейлі қабаттары циттер эритроциттерден ірі және атқаратын қызметтері мен
түрлі химиялық құрылысы бойынша ерекшеленеді. Олар – түссіз, сондықтан
заттар бөледі.
Жастың құрамында қанның микропрепаратын алдын ала бояу арқылы микроскоп-
бактерияларды пен көруге болады. Сүйектің жілік майында түзіледі. Лейко-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
ерітетін циттер жарақат және аурулардан қорғайды. Лейкоциттердің
лизоцим болады. цитоплазмасында қорғаныштық әрекетіне қажет нәруыздар
Асқазан сөліндегі мен ферменттерге толы везикулалар – лизосома органоид-
тұз қышқылы
бактерияларды тары бар. Жарық микроскопымен қарағанда түйіршік түрінде
ерітеді. Ағзаның ішкі көрінеді. Бірақ кейбіреулерінің түйіршіктері боялса да көрін-
ортасына жарақат, бейді. Осы ерекшелігіне байланысты ақ жасушаларды негізгі
ота жасаған кезде екі топ қа біріктіреді: түйіршікті (гранулоциттер) және түйір-
еніп кеткен ауру шіксіз (агранулоциттер) лейкоциттер. Қанның ақ жасуша-
тудыратын вирустар,
бактериялармен ағза лары бірнеше сағаттан тоғыз күнге дейін тіршілік етеді (мо-
қалай күреседі? ноциттер – бірнеше ай, лимфоциттер – бірнеше жылға дейін).
Жарақаттанған, тіршілігін жойған лейкоциттер қаннан үнемі
бауыр мен көкбауыр арқылы шығарылып отырады. Ағзаға
ТІРЕК СӨЗДЕР:
енген вирустар немесе бактериялар бөлетін химиялық заттар-
■ гранулоцит дың әсерінен сүйектің жілік майынан қанға лейкоциттер көп
■ агрунулоцит бөлініп, мөлшері артады. Барлық лейкоциттер амеба тәрізді
■ базофил қозғалып, капилляр қабырғасындағы жасушалар арасынан өтіп,
жарақаттанған ұлпаға жинақталады. Олар патогендерді (ауру
■ эозонофил
тудыратын бактерия, вирус) мембранасындағы антигендері
■ нейтрофил
(рецепторлары) арқылы анықтайды және фагоцитоз жолымен
■ моноцит
жояды. Лейкоциттердің жасуша мембранасы арқылы цитоплаз-
■ лимфоцит масына өткен бактериялар және өлген жасуша бөлшектерін

■ фагоцитоз қорытып жіберуі фагоцитоз («рhagos» – жалмау және «cytos»
– жасуша) деп аталады.

Лейкоциттердің түрлері
▲

72