Page 71 -

ПРАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫС. Қан жасушалары элементтерін зерттеу (құр-
бақа мен адам). Мақсаты: бақа мен адамның эритроцит жасушаларының
құрылыс ерекшеліктерін анықтау. 1

Жұмыс барысы
1. «Бақаның қаны» микропрепаратын микроскоппен төменгі ұлғайтуда
2АЛЫҚ НҰСҚА
қарау. Ортаңғы ұлғайтуда эритроциттерді анықтау және олардың пішінін,
құрылысын анықтау. Эритроциттің суретін салу. 2
2. «Адамның қаны» микропрепаратын микроскоппен төменгі, ортаңғы
ұлғайтуда қарау. Эритроциттердің пішіні мен құрылысын анықтап қарау.
Эритроциттің суретін салу.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
3. Лейкоциттердің және эритроциттердің ядросының болуы, диаме-
трі, пішіні бойынша салыстырып сипаттау. Қорытынды жасау. Қай ағзаның ▲ Бақа (1) және
адам қанының (2)
қаны уақыт бірлігінде оттекті көп тасымалдайды?
микропрепараттары
ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР
ҚАУІПСІЗДІК
1. Эритроциттердің құрылысы мен қызметі арасындағы байланысты ЕРЕЖЕЛЕРІ
ата.
2. Ядросы бар эритроцит жасушаларымен салыстырғанда ядросы Микропрепаратты бас
бармақ және сұқ сау-
жоқ эритроцит жасушаларында тыныс алуға оттек аз жұмсалады. сақпен екі шетінен абай-
Себебін түсіндір.
3. Орақ пішінді анемия ауруы эритроциттер пішінінің өзгеруінен (де- лап ұста.
фекті гемоглобинге байланысты) туындайды. Неліктен орақ пішінді Микроскопты ток көзіне
анемиямен ауыратын адамдар физикалық жаттығу жасаған кезде қосқанда қол құрғақ бо-
өздерін нашар сезінеді және тыныс алуы қиындайды? луы керек.

КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Адам эритроциті (диаметрі – 7 мкм, ені – 3 мкм) СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
бақа эритроцитінен (диаметрі – 22,3 мкм, ені – 15 мкм) шамамен үш есе
3
кіші. Егер адам эритроцитінің көлемі 1см -ге тең болса, бақа эритроцитінің Таутайлақтар, викуньялар
3
көлемі шамамен 3 см болады. Беттік ауданның көлемге қатынасын SA:V және альпакалар (тау жа-
ЖОБ бептерін эритроциттердің
формуласымен анықтайды. S – аудан, A – бет мөлшері, V – көлем. нуарлары) оттектің аз кон-
центрациясындағы биік та-
уда өмір сүруге бейімдел-
6 см
2
Беттік аудан Адамның эритроциті Бақаның эритроциті ген. Бұл ағзалардың оттек
54 см
тапшылығына (гипоксия)
Көлем 1 см 3 27 см 3 бейімделуінің жоғары се-
Беттік ауданның 6:1= 6 2:1 = 2
көлемге қатынасы құрылымы мен өміршен-
дігінің ұзақтығынан көруге
Беттік ауданның көлемге қатынасының мәндерін салыстыр және болады.
омырт қалы жануарлар эритроциттерінің оттекті тасымалдау қызметіне Бұл түрлерде эритроцит-
қалай бейімделгенін түсіндір. тердің жоғары жылдам-
дығы бар. Олардың эри-
троциттері 60 күн өмір
сүреді. Сүйек кемігінде
1
эритроциттер қарқынды
1 пайда болады. Бұл эритро-
1 циттердің жетіспеушілігін
1 тез толтыруға мүмкіндік
1
береді.
1
71