Page 74 -

СЕН БІЛЕСІҢ БЕ? Фагоциттер қалай жұмыс істейді?

Барлық лимфоциттер сүй- Фагоцитоз жолымен пато-
ек кемік майында түзіледі. гендерді жоюға қабілетті лим-
В-лимфоциттер сүйек А Е
кемігінде пайда болады фоцит, моноцит, нейтрофильді
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
және қанайналым жүйесі- фагоциттер деп атайды. Фаго- 4
не өтеді. Олардың белгілі циттер патогендерді сіңіреді D
бір қызметтерге маманда- және қорытады. Фагоциттер А 1 С
нуы лимфа түйіндері мен жарақат немесе патогендер
көкбауырда жүреді. Т-лим-
фоциттер сүйек миынан бөлген химия лық заттар бар 2 В 3
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
тимусқа өтеді. Тимус – ке- жерлерге тез жиналады. Осы ▲ Фагоцитоз үдерісі
уде қуысының астындағы жерде фагоциттің цитоплаз-
мүше. Т-лимфоциттер масы ұзарып, псевдоподиялар (жалғанаяқтар) түзіп, патогенді
тимуста толық қалыпта- орап, қоршайды.
сқаннан кейін лимфа түй-
індері мен көкбауырға қан Бұдан соң асқорыту ферменттері цитоплазма везикулала-
арқылы жеткізіледі. рынан уақытша түзілген асқорыту вакуоліне құйылады. Патоген
Лимфоциттерді зерттеу ферменттер әсерінен ыдырайды.
алғаш рет құстарда жүр- Фагоцит қорытылған өнімдерді сіңіреді. Кейде жасушасында
гізілді. Құстарда В-лим- көп жинақталған уыттар әсерінен фагоциттер өледі. Жарақат
фоциттер клоакасындағы
Фабриций қапшығында (of болған жерде осының әсерінен ірің түзіледі.
bursa Fabricius) түзіледі.
2-ТАПСЫРМА. Фагоциттердің патогенді жоюы көрсетілген суретті мұқият
зерделе. Сандармен белгіленген кезеңдерді мәтінде берілген сипаттама-
лармен сәйкесендір.
3-ТАПСЫРМА. 1. Саусаққа тікен кіргеннен кейін қабыну үдерісі басталады.
Бұл үдерісті тірек сызба түрінде сыз.
2. Жәндіктер шаққан кезде дәрігерлер антигистаминді жақпа майларды
(аллергияға қарсы) пайдалануды ұсынады.
а) антигистаминді препараттар қабынуды қалай азайтады?
ә) бұл жағдайда қабынуды азайту дұрыс па?

ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР

1. Ағзаға жұқпа тудыратын бактериялар енген кезде қанда қандай
лейкоцит түрінің саны жоғарылайды?
2. Қандағы гранулоциттердің саны агранулоциттерден басым болады.
Бұл айырмашылықты қалай түсіндіруге болады?
3. Фагоциттің құрылысындағы қандай ерекшеліктері оның атқаратын
қызметімен байланасын көрсетеді?

КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. 1. Патогеннің фагоцитоздан аман қалуына мүм-
кіндік беретін екі тәсілді ұсын. 2. Дәрігер 35 жастағы пациент ер адамға
қан талдауын жасады. Оның 1 мм қанында лейкоциттердің саны 18 000
3
болды. Оның жасындағы ер адамдар үшін лейкоциттердің қалыпты мөл-
шері 6000-9000. Пациенттің қанында лейкоциттер санының шамадан тыс
артуы нені білдіретінін түсіндір.

74