Page 12 -
P. 12
Географиялық дереккөздермен жұмыс
және далалық зерттеу әдістері
Бұл сабақта: Географиялық білім көздеріне: карта, атлас, энциклопедия,
✔ географиялық ақпарат сөздіктер, анықтамалықтар, аэрофототүсірілімдер, географиялық
оқулықтар мен ғылыми-танымдық журналдар, ғылыми зерттеулер
көздерімен (карталар, туралы мақалалар жатады. Сонымен қатар тылсым табиғат туралы
суреттер, мәтіндер, ақпараттарды теледидар бағдарламалары мен деректі бейнебаян-
textbooks nis edu kz
фотолар, графикалық дардан, фототүсірілімдерден алуға болады.
материалдар) жұмыс Карта және атлас – географиялық білімнің басты көзі. Карта-
жасауды; дан географиялық нысандар және табиғат құбылыстары мен үдеріс-
тері, олардың таралуы туралы ақпарат алуға болады. Карта және
✔ деректерді тіркеу атласпен жұмыс жасауда басты 3 қағиданы ұстану керек: оқу, түсіну
және өңдеу үшін және білу.
географиядағы Оқу – шартты белгілер арқылы картада бейнеленген нысандар
далалық зерттеу жайында толық ақпарат алу.
Түсіну – картаның негізгі ерекшеліктерін білу. Білу – геогра-
әдістерін қолдануды фиялық нысандардың номенклатурасын (номенклатура – міндетті
үйренесің. түрде жатқа білуге арналған нысандар тізімі) меңгеру.
Петропавл
РЕСЕЙ
Қостанай
Көкшетау
Павлодар
Орал Т О Р ҒА Й
Астана
Семей Өскемен
Ақтөбе ҮС ТІР ТІ Қ А З А Қ Т Ы Ң
М Ұ Ғ А ЛЖ АР Т АУЫ Т Ұ Р АН ОЙПА ТЫ ҰС А Қ Ш О Қ Ы С Ы ТАРБАҒАТАЙ ЖОТАСЫ АЙ
Карағанды
КАСПИЙ МАҢ
Балқаш
көлі
ЫТ
БЕТПА Қ ДА ЛА
Атырау Ы ОЙПАТЫ
К А С П И Й Т Е Ң І З І Актау Т Ү Р І К МЕ Н С Т А Н теңізі Ө ЗБЕК СТ АН ҚАРАТАУ ЖОТАСЫ Тараз Талдықорған Қ
Арал
Қызылорда
МО ЙЫ Н Қ Ұ М
Алматы
Түркістан
Қ ЫР Ғ ЫЗ СТ АН
Шымкент
Зерттеу жүргізген кезде, келесі Диаграмма (грекше «diagramma» – кескін, сурет, сызба) –
қадамдарды орындау қажет. нақты үдерістер мен құбылыстардың өзара байланысын көрсе-
тетін сызба түрінде берілген сандық ақпараттар, яғни статистикалық
1-қадам: зерттеу үшін негізгі сандық ақпараттарды біріктіретін суреттер мен сызбалар. Мысалы,
сұрақты қой. белгілі мерзім ішіндегі ағын судың көлемі, халық саны т.б.
2-қадам: мәліметтер мен де- Графиктер немесе сызықтық диаграммалар ауа температу-
ректерді іздеу және жинау. расын, жел өрнегін, тарихи хронологиялық кезеңдерді, бағам-
ның өсуін, климатограммаларды т. б. бейнелеп көрсеткенде
3-қадам: өз нәтижелерін ұсы- кеңінен қолданылады.
ну. Гистограммалар бағанды түрде салынады. Гистограмма
4-қадам: нәтижелерді талдау белгілі уақыт аралығындағы өзгерістер (көтерілу немесе төмен
және жазу. түсу) мен нысандарды салыстыру нәтижесін көрсету үшін пай-
5-қадам: негізгі сұраққа жауап даланылады.
беру арқылы қорытынды жасау. Дөңгелек диаграммада ақпарат пайызбен көрсетіледі. Бұл
6-қадам: өз жұмысыңды баға- диаграмманы барлық компоненттер 100% көрсеткішті көрсеткен
уақытта пайдалануға болады.
лау және кері байланыс жасау.
Кескін карталар – географиялық негізі мен координаталық
тордан тұратын географиялық «мылқау» карта. Бұл картада ел-
12
