Page 13 -

дің сұлбасы, негізгі нысандары мен құбылыстары бейнеленеді. Диаграммалардың түрлері География
Кескін картаға тапсырмаларды орындағанда арнайы шартты
белгілер пайдаланылады. Кескін карталар масштабы, проекция- 25
сы, картографиялық торларының жиілігі бойынша географиялық 20
атлас және оқулықпен бірге сәйкес басылады. 15
Географияның зерттеу тәсілдері дегеніміз – географиялық
ақпараттарды алу әдісі. Географияның зерттеу әдістерін: дәстүрлі 10
(статистикалық, картографиялық және тарихи) және жаңа (ға- 5
textbooks nis edu kz
рыштық, модельдеу, зерттеушілік эксперимент және географи- 0
ялық болжам) деп екіге бөлеміз. IV V VI VII VIII IХ Х
Географияны сыныпта не ғимаратта отырып зерттеуге бол- орташа тәуліктік ауа температурасы
майды, міндетті түрде құбылыстарды көзбен көріп, бақылап, орташа көпжылдық
зерттеп, дәлелдемелер жинақтау қажет. График
Далалық зерттеу әдістері далалық жағдайда жүргізіледі. Мы-
салы: топырақ пен өсімдік жамылғысын, ауа райын, өзеннің Шығыс Азия бойынша сатулар
гидрологиялық режимін зерттеу т. б. 6 000 000 тг
Далалық зерттеулер 5 000 000 тг
1. Топырақты зерттеу. Топырақ кесіндісін шұңқыр қазу 4 000 000 тг
арқылы зерттейді. Тереңдігі 1 м кесінді қазады. 3 000 000 тг
– Морфологиялық зерттеуде топырақ қабаттары, қалың- 2 000 000 тг
дығы, түсі және құрылымы анықталады. Құрылымы топырақ 1 000 000 тг 1-тоқсан 2-тоқсан 3-тоқсан 4-тоқсан
түйіршіктерінің көлеміне байланысты анықталады. 2004 2005
– Топырақтың физикалық қасиетін зерттеуде су өткізгіштігі,
ылғалдылығы анықталады. Гистограмма
– Механикалық құрамы топыраққа су құйып илеу арқылы
анықталады. Егер топырақ иленбесе онда оның құмды; ал ша-
малы иленіп, бірікпейтін кішкентай шар илеуге болса, құмдауыт 25 % 45 %
топырақ; ал иленіп, одан жіп сияқты созып, доға тәрізді форма
жасалатын болса, саз топырақ болғаны.
– Химиялық құрамы. Топырақтағы минералдардың құрамы
мен рН көрсеткіші анықталады.
– Зерттеу нәтижелерін кесте түрінде ұсын. 30 %
2. Мектеп ауласының флорасын зерттеу.
Күміс Мырыш Мыс

Дөңгелек диаграмма

СЕНІҢ КЕЗЕГІҢ!

1. «Географиялық дереккөздердің түрлері» 6. Кескін карталардың маңызын сипатта.
тақырыбында сызба сыз.
7. Зерттеу әдістері дегеніміз не?
2. Географиялық ақпараттар қалай жиналған?
8. Дәстүрлі және жаңа әдістерді ата. Қандай
3. Картаны қалай оқиды? Картаның басты дереккөз айырмашылығы бар?
екендігіне 2 мысал келтір. 9. Мектеп ауласында, далада қандай зерттеулер

4. Сынып қабырғасындағы картаны жоспарды жасауға болады?
пайдаланып, оқып көр.
10. Өлшеу және зерттеу құралдарын пайдаланып,
5. Өзіңнің атласыңнан диаграммалардың түрлерін мектеп алаңында зерттеу жүргіз.
тап. Несімен ерекшеленеді?

13