Page 23 -

Заттың қайнау температурасы заттың табиғатына және бөл-
Сендер білесіңдер ме?
шектердің бір-біріне қаншалықты күшті тартылуына байланысты. ХИМИЯ
Мысалы, сүттің қайнау температурасы судың қайнау температурасы
textbooks nis edu kz
о
о
секілді 100 С , этил спиртінікі – 78 С, темірдікі – 2750 С. Сұйықтықтың XVIII ғасырдың басында
о
қайнау температурасы сонымен қатар ауа қысымына да байланысты. Андерс Цельсий Цельсий
Сұйықтықтың бетіндегі қысым жоғары болған сайын қайнау шкаласын ұсынды. Сол бой-
температурасы артады. ынша мұздың еру темпера-
о
турасы – 0 С, судың қайнау
о
Зерттеңдер температурасы 100 С бола-
Қайнау үдерісі барысында не болады? Қайнау қисық сызығы тын. 1744 жылға дейін шкала
қандай болады? төңкерілген күйінде болды
да, судың қайнау температу-
расы 0 С болып қабылданды.
о

Мұздатқыштан кішкентай мұз алыңдар. Оны зертханалық
стақанда майдалаңдар. Термометрді мұздың ішіне стақанның түбіне
тимейтіндей етіп салыңдар. Стақанды абайлап қыздырып, минут
сайын термометр көрсеткішін жазып отырыңдар. Стақанда судың
қайнауын бақылаңдар.
● Қайнау үдерісі қалай жүреді?
● Стақанның қабырғаларынан не көрдіңдер?
● Стақанның түбінен не көрдіңдер?
● Көпіршіктер қалай өзгерді?
● Не естіп жатырсыңдар?

Судың қайнау үдерісін бөлшектердің қозғалысы мен жылу
энергиясының өзгеруін ескеріп сипаттаңдар.

Орындаңдар

1. Үдерістер (1–3) мен заттардың бір күйден екінші күйге ауысуы арасындағы сәй-
кестікті табыңдар (а–б).

1. Булану. a) сұйықтық газға айналады;
2. Қайнау. ә) газ сұйықтыққа айналады;

3. Конденсация. б) сұйықтық қатты күйге ауысады.

2. Температурасы 100 С болатын су буымен қыздыру арқылы суды қайнатуға
о
болады ма? Себебін түсіндіріңдер.
3. Неліктен майдан күйіп қалғанда алған жарақат, қайнаған судан күйіп қалған
кезде алған жарақаттан ауыр?

23