Page 132 -

11.3 Биологиялық популяция

Биологиялық популяцияның жалпы Қалай ойлайсың, неліктен
сипаттамасы көп жылдан кейін
textbooks nis edu kz
ормандағы ағаштар
Популяция – бір аумақты мекендейтін, бір түрге жататын, саны азаяды?
ортақ генофондқа ие даралар тобы. Алайда олар тіршілік
ету аумағында біркелкі орналаспауы мүмкін. Олар әдетте
бірге (колониялар, табындар, прайдтар түрінде) топтасты-
рылады. Бұл өздерін жаулардан қорғауға, қоректі табуға,
қоршаған ортаның жағымсыз жағдайларына төтеп беруге
және тіршілікке қабілеттіліктің артуына алып келеді. Мыса- Ағаштар саны, мың/га
лы, бұл қасқырлардың үйіріне аң аулауды жеңілдетеді, ал
балықтардың шоғырларына ірі жыртқыштардан сақтануға
көмектеседі.
Туу көрсеткіші – уақыт бірлігіне сай келетін туылған да- Жылдар
ралардың саны. Осылай аналық піл тіршілік ету барысында Тірек сөздер
көп дегенде 9 рет төлдеуі мүмкін, ал айбалық үш миллиардқа
дейін уылдырық шашады. Популяция, туу көрсеткіші,
Өлім көрсеткіші – белгілі бір уақыт аралығында тір- өлім көрсеткіші, популяция
тығыздығы/саны, миграция,
шілігін тоқтатқан даралар саны. Оған аурулар, паразиттер,
жас / жыныстық құрамы
жыртқыштар немесе қартаю себеп болуы мүмкін.
Популяция саны – белгілі бір аумақтағы бір түрге жата-
тын жеке даралардың жалпы саны. Даралар санының күрт Саны
төмендеуі популяцияның жойылуына әкеледі. Керісінше,
популяция ауытқуы шағын ауқымында орын алса және туу
мен өлім көрсеткіштері теңдестірілсе, популяция тұрақты Өлім көрсеткіші
болып саналады. Популяцияның өздігінен реттелуі кері бай-
ланыс қағидатымен жүзеге асады. Уақыт
1-тапсырма Картада қабыланның әртүрлі кезеңдерде тіршілік еткен
мекендері әртүрлі түстермен көрсетілген. Қабылан мекендейтін жер- Дафнияның саны мен өлім
көрсеткіші динамикасы
лердің күрт азаюының басты себебі неде болғанын ойланып көр.
Популяция санының өсуі шексіз
болуы мүмкін. Сонымен қатар да-
ралар санының күрт жоғарылауы
қоршаған орта мен адамның шару-
ашылық қызметіне кері әсер ете ала-
ды. Мысалы, Аустралияға әкелінген
қояндар ауылшаруашылық дақылда-
Қабыланның мекен ортасы
рының басты зиянкестеріне айналды.
Адамның пайда болуына дейін
Себебі олардың саны азық-түлік қо-
Тексеруді қажет ететін мекендеу ортасы
рының молдығынан және көбеюіне
кедергі келтіретін жыртқыштардың Жеке популяциялар
жоқтығынан күрт артып кетті. Қазіргі кезде кездеседі

132