Page 72 -

13. Грек философы Аристотель: «Адамды ұзақ фи- 17. Графикте 2 және 11 жас аралығындағы дені сау
зикалық әрекетсіздіктен басқа еш нәрсе бұза және тірек­қимыл жүйелерінде ауытқуы бар ба-
алмайды», – деген. Қазіргі кезде қозғалыс қыз- лалардың бойы мен салмағындағы өзгерістер
метінің жетіспеушілігін қандай терминмен атай- көрсетілген. Осы тәуелділікті анықта. Тірек­қи-
мыз? Қозғалыс жетіспеушілігінің денсаулыққа мыл аппаратының жасөспірімдердің физикалық
салдары қандай? дамуына әсері туралы қорытынды жаса.
textbooks nis edu kz
14. Бұлшықет құрылымы бөліктерін олардың си- Дені сау балалар Тірек-қимыл жүйесінде
ауытқулары бар балалар
паттамасымен сәйкестендір. Бойдың ұзындығы Бойдың ұзындығы
А. бұлшықеттің екі шетінде орналасады, олардың Дене салмағы Дене салмағы
көмегімен сүйекке бекиді; 140 50 Дене салмағы, кг
Ә. бірге біріктірілген жүздеген бұлшықет тал- Бойдың ұзындығы, см
шықтары; 120 40
Б. дәнекер ұлпасынан тұрады, жеке бұлшықет
шоғырларын қаптайды;
100 30
В. тірек-қимыл жүйесінің енжар бөлігі;
Г. ядролары көп цилиндр пішінді жасушалар.
80 20

60 10
23 456789 10 11
Жас шамасы
18. Адам қолының шынтақ буынын алмастыру көр-
сетілген. Бұлшықеттерді А нүктесімен байланыс­
тыратын құрылым бар. Құрылымды ата және
білек қозғалысындағы оның маңыздылығын
15. Графикте 100 000 тұрғын арасында жамбас сүйегі
түсіндір.
сынықтарының жиілігі көрсетілген. Ол қандай
факторларға байланысты екенін анықта. Осы
факт бойынша тірек­қимыл жүйесінің қандай
қызметі туралы айтуға болады?

500 Ерлер Әйелдер А
400
Сынықтар жиілігі (100 мың тұрғынға шаққандағы адамдар) 300

200
100
0
металл қақпақпен алмастырылған. Бұл сүйек қан-
40-49 50-59 60-69 70-79 >80 40-49 50-59 60-69 70-79 >80 19. Суретте қол сүйегі көрсетілген. Сүйектің бір ұшы
Жасы дай сүйек және алмастырылған буын қандай буын?
?
16. Қаңқаның зақымдану түрін анықта және зардап
шегушіге алғашқы жәрдем шаралары тізбесін
ұсын.

Сүйек Буын
A тоқпан жілік шынтақ
Б тоқпан жілік иық
В шынтақ сүйек шынтақ
Г шынтақ сүйек иық
Зардап шегушіні дәрігерге жеткізу

72
72