Page 81 -

Тарауды қорытындылау

1. Тыныс алудың тірі ағзалар үшін маңызы:
А. органикалық заттардың түзілуі мен жинақта-
textbooks nis edu kz
луы;
Ә. қоршаған ортадан көмірқышқыл газын сіңіру;
Б. тіршілік әрекеттеріне қажетті энергияның бо-
сап шығарылуы;
В. қоршаған ортадан органикалық заттарды
сіңіру.
2. Тыныс алғандағы ауаның қызуын, ылғалдануын 7. Тыныс алу үдерісіне тән тұжырымдарды таңда:
және шаң мен микробтардан тазалану қызметін 1. өсімдіктің тек жасыл мүшелерінде ғана жүреді;
... атқарады. 2. хлоропластары бар жасушаларында жүреді;
А. кеңірдек; 3. үдеріс тұрақты түрде жүреді;
Ә. дауыс шымылдығы; 4. өсімдіктің барлық тірі жасушаларында жүреді;
Б. альвеолалар; 5. осы үдерістің жүзеге асуы үшін жарық қажет;
В. мұрын қуысы.
6. көмірқышқыл газы сіңіріледі;
3. Ерте көктемде бидай алқабын қардың еріген 7. оттек сіңіріледі;
суының басып қалуы кей жағдайларда өскін- 8. органикалық заттар түзіледі;
дердің тіршілігінің тоқтауына алып келеді, се- 9. оттек бөлініп шығарылады;
бебі мына үдеріс бұзылады: 10. органикалық заттар жұмсалады;
А. оттек жетіспеушілігінен фотосинтез үдерісі; 11. өсімдіктің массасы кемиді;
Ә. оттек жетіспеушілігінен тыныс алу үдерісі; 12. энергия жұмсалады;
Б. топырақтан суды сіңіру үдерісі; 13. өсімдіктің массасы артады;
В. судың булану үдерісі. 14. көмірқышқыл газы бөлінеді;
15. энергия сіңіріледі.
4. Адамның тыныс алу жүйесінің құрылымдық
ерекшелігін көрсет: 8. Суретте бунақденелінің тыныс алу мүшелері
А. диафрагманың болуы; көрсетілген.
Ә. қосарлы тыныс алу; (І) Оттектің бунақденелінің ағзасына ену ерекшелік-
Б. өкпе қуыс қапшық тәрізді болады; терін сипатта.
В. ауа жолдары кеңірдек жүйесі арқылы беріл-
ген;
Г. өкпенің тыныс алу беті шамамен 100 м ;
2
Д. өкпенің альвеола құрылысы.
5. Адамның тыныс алу жүйесінің сипаттамасы мен
құрылысын өзара сәйкестендір.
Сипаттамасы Құрылысы
А. Ауаны альвеолаларға өткізеді 1) кеңірдек
Ә. Газ алмасу жүреді 2) бронхылар
Б. Шеміршекті жартылай 3) альвеолалар
сақиналары бар (ІІ) Неліктен демтүтікпен тыныс алатын бунақде-
В. Жан-жаққа тарамдалады нелілерде қанайналым жүйесі оттекті тасымал-
Г. Капиллярлармен оралған дамай, тек қана қоректік заттарды тасымалдай-
тынын түсіндір.
6. Өсімдікті суы бар колбаға салып, судың үстіне
май құяды. Біраз уақыттан соң өсімдік солып қа- (ІІІ) Экскурсия барысында мұғалім мектеп оқушы-
лады. Өсімдік тіршілігінің тоқтау себебін көрсет. ларына эфирмен шыланған мақта көмегімен
Бұл жерде қандай үдеріске шектеу қойылды? бунақденеліні ұйықтатып тастауды ұсынды.
Бунақденеліні ұйықтатып тастау үшін не істеу
қажет екенін ұсын.

81
81