Page 84 -

8.1 Көру анализаторы: құрылысы мен қызметі

Әлемді қалай танып білеміз?
Неліктен адам мен бал ара-
Адам сезім мүшелерінің көмегімен қоршаған ортаны сына бір түс әртүрлі реңде
textbooks nis edu kz
қабылдайды. Негізгі сезім мүшелеріне: көз (көру), мұрын (иіс көрінеді?
сезу), құлақ (есту), тіл (дәм), тері (сипап сезу) жатады. Сезім
мүшелерінің көмегімен ағза сыртқы ортадағы өзгерістерге
жауап береді және ішкі ортаның тұрақтылығын қамтамасыз
етеді (гомеостаз).

Көру мүшесінің құрылысы

Көз алмасы дөңгелек пішінді және бас сүйегінің ойыс
бөлігі – көз шарасында орналасқан. Ерекше бұлшықеттер көз
алмасының қозғалысын қамтамасыз етеді. Олар екі көзге бір Тірек сөздер
мезгілде айналадағы әлемді көруге (бинокулярлық көруге) Бинокулярлық көру, жас бездері,
мүмкіндік береді. Көздің көмекші мүшелері: қас, қабақ және ақ қабық/тамырлы қабық/нұрлы
кірпіктер – қорғаныс қызметін атқарады. Жас бездері көздің қабық, қасаң қабық, тор қабық,
қабатын ылғалдандырып, оларды кептіруге жол бермейді. таяқшалар, құтышалар, соқыр/
Көзді барлық жағынан көздің үш қабығы қоршайды: ақ қабық сары дақ, қарашық, көз бұршағы,
шыны тәрізді дене, көру анали-
(склера), тамырлы және тор қабық. заторы.

Көз Құрылысы Қызметтері
қабықтары
Ақ қабық Тығыз сыртқы қабық. Химиялық, механикалық Жас безі Көз жасы жолы
Қасаң қабық – алдыңғы мөлдір зақымданудан, микроағ-
бөлік. залардан қорғау. Қас
Кірпіктер
Тамырлы Қан тамырлары орналасқан ор- Тамырлы қабықты Үстіңгі қабақ
қабық таңғы қабық. қоректік заттармен
Нұрлы қабық тесігі (қарашығы) қамтамасыз етеді. Нұр-
– пигментті жасушалары бар лы қабық көздің түсін Мұрын-жас
жылжымалы диафрагма. анықтайды. өзегі
Тор қабық Таяқшалар мен құтышалар фо- Жарықты қабылдау және
торецепторларынан тұратын ішкі оны жүйке импульстері-
қабық. не түрлендіру. Көздің қосалқы аппараты

1-зерттеу Көзбен қабылдауды зерттеу (көздің көргіштігін және көру аймағын анықтау).

Ақ қабық Тамырлы қабық Құтышалар Таяқшалар
Нұрлы қабық Тор қабық
Қасаң қабық Сары дақ
Қарашық Көру жүйкесі
Көз бұршағы Соқыр дақ
Кірпікті дене Қан тамырлары
Шыны тәрізді дене

Көз алмасының құрылысы
Көздің тор қабығының құрылысы

84